Cukrzyca, typ 2

Cukrzyca jest przewlekłą, wieloczynnikową patologią charakteryzującą się występowaniem hiperglikemii (wysokiego poziomu cukru we krwi) na czczo lub po jedzeniu w kontekście insulinooporności i względnego braku insuliny. Jest to przeciwieństwo cukrzycy typu 1, w której występuje absolutny brak insuliny z powodu rozpadu komórek wysepek w trzustce. Insulina jest potrzebna do przenoszenia cukru (glukozy) z krwi do komórek, gdzie jest on przechowywany i później wykorzystywany do produkcji energii. Z czasem choroba może doprowadzić do uszkodzenia narządów, dysfunkcji i niewydolności.

Cukrzyca nie jest tylko jedną chorobą, ale raczej obejmuje heterogenną grupę zaburzeń metabolizmu węglowodanów o odmiennych wzorcach genetycznych oraz różnej etiologii i mechanizmach patofizjologicznych.

Istnieją dwa główne typy cukrzycy

Cukrzyca typu 1 (T1B) rozwija się zwykle w dzieciństwie i okresie dojrzewania. Jest to choroba autoimmunologiczna, która generuje niedobór produkcji insuliny powodując, że pacjenci wymagają dożywotnich zastrzyków insuliny, aby przeżyć.

Cukrzyca typu 2 (T2B) rozwija się zwykle w wieku dorosłym i jest związana z otyłością, brakiem aktywności fizycznej i niezdrową dietą. Jest to najczęstszy typ cukrzycy (stanowi 90% przypadków cukrzycy na świecie), a leczenie może obejmować zmianę stylu życia i samą utratę masy ciała lub leki doustne, a nawet zastrzyki z insuliny.

Badania przesiewowe w kierunku cukrzycy są zalecane dla

• dzieci z nadwagą, u których występują inne czynniki ryzyka cukrzycy, rozpoczynając od 10 roku życia i powtarzając co 2 lata
• Dorośli z nadwagą (BMI 25 lub wyższy), u których występują inne czynniki ryzyka
• Dorośli od 45 roku życia co 3 lata lub w młodszym wieku, jeśli u danej osoby występują czynniki ryzyka, takie jak
  • Cukrzyca ciążowa w wywiadzie, nietolerancja glukozy lub upośledzenie podstawowej glikemii.
  • Kobiety, które w przeszłości rodziły dzieci ważące ponad 4,5 kg
  • Osoby z nadwagą (mają wskaźnik masy ciała BMI większy lub równy 27 kg/m2 lub większy lub równy 120% wagi idealnej)
  • Wysokie ciśnienie krwi
  • poziom cholesterolu HDL mniejszy lub równy 35 mg/dl i/lub poziom triglicerydów większy niż 250 mg/dl)
  • występowanie w rodzinie cukrzycy typu 1

Zalecane badania: badanie stężenia glukozy w osoczu na czczo

CUKRZYCA TYPU 2

Cukrzyca typu 2 (T2D), znana niegdyś jako cukrzyca dorosłych lub cukrzyca nieinsulinozależna, jest przewlekłą chorobą, która wpływa na sposób, w jaki organizm metabolizuje cukier (glukozę), ważne źródło paliwa dla organizmu. Postać ta jest częstsza u osób dorosłych po 40. roku życia, chociaż z powodu otyłości wzrasta częstość występowania T2D u dzieci i młodzieży.

W tym typie cukrzycy zdolność do wytwarzania insuliny nie zanika, ale organizm opiera się jej działaniu. We wczesnych fazach choroby ilość insuliny produkowanej przez trzustkę jest prawidłowa lub wysoka. Z czasem produkcja insuliny w trzustce ma tendencję do zmniejszania się.

Etiologia cukrzycy jest wieloczynnikowa, ale najważniejsze wśród nich są:

• Czynnik genetyczny lub dziedziczny: Dziedziczne ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 jest większe niż w przypadku typu 1. W prawie wszystkich przypadkach chorobę ma rodzic lub dziadek. W przypadku bliźniąt jednojajowych, jeśli jedno z nich ma chorobę, drugie ma 80% szans na jej rozwój również.
• Styl życia: 80% osób, u których rozwija się cukrzyca typu 2, jest otyłych i nie prowadzi aktywnego życia. U pozostałych 20% często występuje wada dziedziczna, która powoduje oporność na insulinę.

Cukrzyca typu 2 w początkowych fazach przebiega praktycznie bezobjawowo. Wiele osób może mieć ją przez lata, nie mając objawów, co prowadzi do opóźnienia jej rozpoznania. Obliczono, że nawet 50% osób z cukrzycą typu 2 nie zostało w tej chwili zdiagnozowanych. Oznacza to, że nawet 20% z nich ma objawy powikłań, gdy są w końcu zdiagnozowane. Wiele razy choroba zostaje zdiagnozowana przypadkowo z powodu badania krwi lub moczu na coś innego. Poliuria (zwiększone oddawanie moczu), polidypsja (nadmierne pragnienie) , polifagia (nadmierne jedzenie), zmęczenie i niewyjaśniona utrata masy ciała, charakterystyczne dla cukrzycy typu 1, występują również w cukrzycy typu 2. Dlatego należy szczególnie poszukiwać cukrzycy typu 2 u tych osób z grupy wysokiego ryzyka, czyli u każdej osoby powyżej 45. roku życia lub poniżej 45. roku życia, ale z następującymi schorzeniami:

• Otyłość
• Występowanie cukrzycy w rodzinie
• Cukrzyca podczas ciąży lub posiadanie dzieci o wadze ponad 4 kg przy urodzeniu
• Wysokie ciśnienie krwi
• Cholesterol lub podwyższony poziom trójglicerydów
• Zmiany stężenia glukozy we krwi w wywiadzie

Z czasem cukrzyca może spowodować uszkodzenie serca, naczyń krwionośnych, oczu, nerek i układu nerwowego:

• Cukrzyca zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Około 50% chorych na cukrzycę umiera z powodu choroby układu krążenia (głównie zawału serca i udaru mózgu).
• Neuropatia stóp w połączeniu ze zmniejszeniem przepływu krwi zwiększa ryzyko wystąpienia owrzodzeń stóp, a w ostateczności amputacji.
• Retinopatia cukrzycowa jest ważną przyczyną ślepoty i jest konsekwencją kumulującego się w czasie uszkodzenia małych naczyń krwionośnych w siatkówce. Po około 15 latach trwania cukrzycy około 2% pacjentów staje się niewidomych, a 10% ma poważnie ograniczone widzenie.
• Cukrzyca jest głównym przypadkiem niewydolności nerek.
• Chorzy na cukrzycę mają dwukrotnie większe ryzyko wczesnej śmierci niż osoby bez cukrzycy.
• Neuropatia cukrzycowa jest spowodowana zmianami w nerwach w konsekwencji cukrzycy i może dotyczyć 50% osób. Chociaż może powodować bardzo zróżnicowane problemy, częste objawy mogą obejmować mrowienie, ból, drętwienie lub osłabienie w dłoniach i stopach.

Osoby z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2 mogą obniżyć swoje ryzyko poprzez rozpoczęcie programów utraty wagi i ćwiczeń fizycznych. Osoby otyłe lub z nadwagą, które nie dostają dużo ruchu, mają bardzo wysokie ryzyko rozwoju choroby.

Istnieją różne badania kliniczne, które pokazują, że umiarkowana utrata wagi i codzienny półgodzinny program ćwiczeń fizycznych przez pięć dni w tygodniu drastycznie zmniejszają ryzyko rozwoju cukrzycy.

Ponieważ cukrzyca może powodować istotny wzrost ryzyka wystąpienia zawału serca lub udaru mózgu, powodując śmierć, wielu ekspertów zaleca traktowanie pacjenta z cukrzycą tak, jakby jego tętnice były już uszkodzone pod względem innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, takich jak poziom cholesterolu, wysokie ciśnienie krwi, stosowanie leków przeciwpłytkowych itp.

Cukrzyca, a zwłaszcza cukrzyca niekontrolowana, oprócz dużych i małych naczyń krwionośnych uszkadza wiele narządów i układów, powodując:

• Zmiany w dużych naczyniach krwionośnych prowadzące do zawału serca, braku przepływu krwi do kończyn, udaru mózgu, miażdżycy tętnic o wczesnym początku itp.
• Uszkodzenie siatkówki oka (retinopatia cukrzycowa)
• Uszkodzenie nerek (nefropatia cukrzycowa)
• Uszkodzenie układu nerwowego (neuropatia cukrzycowa)
• Zmiany skórne (dermopatia cukrzycowa)

Wykazano, że proste działania związane ze stylem życia są skuteczne w zapobieganiu cukrzycy typu 2 lub w opóźnianiu jej wystąpienia i powikłań:

• Osiągnięcie i utrzymanie zdrowej wagi ciała
• Bądź aktywny fizycznie. Uzyskaj co najmniej 30 minut regularnej umiarkowanej aktywności fizycznej przez większość dni; aby schudnąć, ćwiczenia powinny być bardziej intensywne.
• Jedz zdrową dietę, która zawiera od trzech do pięciu porcji owoców, warzyw i roślin strączkowych dziennie oraz zmniejszone ilości cukrów i tłuszczów nasyconych.
• Unikaj palenia papierosów, ponieważ może ono zwiększyć ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia.

Podobnie jak w przypadku cukrzycy typu 1, ważne jest, aby cała rodzina dowiedziała się jak najwięcej o chorobie. Przy początkowym początku cukrzycy wiedza może pomóc wielu osobom kontrolować zmiany w stylu życia, obejmujące ograniczenia dietetyczne i codzienne ćwiczenia fizyczne. Ważne jest, aby rodzina odgrywała rolę w zmianie stylu życia.

Wczesna identyfikacja cukrzyków z chorobą sercowo-naczyniową (nawet gdy są bezobjawowi) jest najlepszą taktyką zmniejszenia związanych z nią powikłań i śmiertelności, ale i tak bardzo ważna jest prewencja ryzyka sercowo-naczyniowego w cukrzycy:

• Kontrola pozostałych czynników ryzyka chorób układu krążenia, zwłaszcza nadciśnienia tętniczego (TA<130/80 mmHg) i cholesterolu (LDL<100 mg/dl, HDL>50 mg/dl i trójglicerydy<150 mg/dl)
• Waga kontrolna
• Wykonuj regularnie ćwiczenia fizyczne
• Glikemia kontrolna: hemoglobina glikowana (HbA1C): <7%; glikemia na czczo (mierzona przed posiłkami): 70-130 mg/dl; glikemia poposiłkowa (po jedzeniu): <180 mg/dl.

Należy pamiętać, że jak wykazało badanie dotyczące cukrzycy typu 2 przeprowadzone przez UKPDS (United Kingdom Prevention Diabetes Study), optymalna kontrola cukrzycy może zapobiec lub opóźnić praktycznie wszystkie powikłania zarówno w średnim, jak i długim okresie.