Glejak

Glejak to rodzaj poważnego guza, który rozwija się w ośrodkowym układzie nerwowym. Powstaje z komórek glejowych, które są odpowiedzialne za wspieranie neuronów i pomagają im w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania. Glejaki mogą wpływać na funkcje mózgu i stanowić zagrożenie dla życia, chociaż ich charakterystyka i leczenie zależą od rodzaju glejaka i jego lokalizacji. Są rzadkie, dotykają 6 na 100 000 osób.

Jak w przypadku większości guzów mózgu, dokładna przyczyna rozwoju glejaków nie jest znana, choć przypuszcza się, że są one wynikiem interakcji czynników genetycznych i środowiskowych. Zidentyfikowano również czynniki ryzyka, które mogą przyczyniać się do ich powstawania:

• Rozpoznanie glejaka występuje częściej po 45. roku życia, choć może wystąpić w każdym wieku. Niektóre typy glejaków, takie jak wyściółczaki, są częstsze u dzieci i młodych dorosłych.
• Ekspozycja na promieniowanie jonizujące. Jest to najważniejszy czynnik ryzyka w rozwoju glejaków. Osoby narażone na ten rodzaj promieniowania (promieniowanie rentgenowskie, radioterapia raka, promieniowanie spowodowane bombami atomowymi itp.) są bardziej narażone na rozwój tego typu nowotworów.
• Zespoły, które zwiększają predyspozycje do rozwoju nowotworów, takie jak zespół Lyncha lub zespół Li-Fraumeni.

Objawy glejaka różnią się w zależności od jego lokalizacji i rodzaju guza, chociaż najczęstsze z nich to:

• Ból głowy.
• Nudności lub wymioty.
• Zamieszanie lub zmniejszenie funkcji mózgu.
• Utrata pamięci.
• Zmiany osobowości.
• Problemy z równowagą.
• Drgawki.
• Trudności w mówieniu.
• Problemy ze wzrokiem.

Objawy mogą się nasilać lub zmieniać w miarę wzrostu guza i ucisku na różne części mózgu, zwiększając obrzęk i ciśnienie w czaszce. Jeśli guz rozwija się w rdzeniu kręgowym, może powodować ból, osłabienie i drętwienie kończyn.

Nie istnieje całkowicie skuteczna metoda zapobiegania rozwojowi glejaków, jednak w niektórych przypadkach unikanie modyfikowalnych czynników ryzyka może pomóc w ich zmniejszeniu. Obecnie jedynym zidentyfikowanym czynnikiem ryzyka, który jest wyraźnie związany z rozwojem tych nowotworów, jest narażenie na promieniowanie jonizujące.

Narażenie na ten rodzaj promieniowania może nastąpić różnymi drogami:

• Narażenie wewnętrzne: występuje, gdy radionuklid jest wdychany, spożywany lub wstrzykiwany.
• Narażenie zewnętrzne: występuje, gdy materiał radioaktywny jest obecny w środowisku.

Osoby najbardziej narażone na ten rodzaj promieniowania to astronauci (ze względu na promieniowanie kosmiczne), personel medyczny obsługujący promieniowanie rentgenowskie, naukowcy oraz personel obiektów radioaktywnych. Dodatkowe narażenie może również wystąpić podczas każdego badania rentgenowskiego i procedury medycyny nuklearnej.