Lipofuscynoza ceroidowa neuronów typu 1 (gen PPT1)
Lipofuscynozy neuronalne (NCL) lub choroba Battena to grupa dziedzicznych, neurodegeneracyjnych, gładkich zaburzeń spichrzeniowych charakteryzujących się postępującym upośledzeniem intelektualnym i motorycznym, drgawkami i przedwczesną śmiercią. Utrata wzroku jest cechą charakterystyczną większości postaci. Fenotypy kliniczne są tradycyjnie scharakteryzowane według wieku wystąpienia i kolejności wystąpienia cech klinicznych w padaczce niemowlęcej, późno-infantylnej, młodzieńczej i dorosłej.
Kliniczne fenotypy są tradycyjnie scharakteryzowane według wieku wystąpienia i kolejności wystąpienia.
Patogenne warianty w trzynastu genach (PPT1, TPP1, CLN3, CLN5, CLN6, MFSD8, CLN8, CTSD, DNAJC5, CTSF, ATP13A2, GRN, KCTD7) są znane jako przyczyny NCL. Rozpoznanie NCL opiera się na oznaczeniu aktywności enzymów i molekularnych badaniach genetycznych. W nietypowych przypadkach diagnoza opiera się na mikroskopii elektronowej bioptowanych tkanek. Strategia badań diagnostycznych zależy od wieku zachorowania.
Zachorowalność na NCL jest najwyższa w Europie Północnej i USA - 1 przypadek na 12 500 mieszkańców.
Symptomy
Większość pacjentów z NCL (z wyjątkiem tych związanych z genem CTSD) ma prawidłowy rozwój psychomotoryczny przed pojawieniem się pierwszych objawów. NCL zwykle pojawia się w dzieciństwie, a pacjenci mają krótką średnią długość życia, chociaż zdarzają się również przypadki o późnym początku, po 60. roku życia, z łagodniejszą symptomatologią i lepszym rokowaniem.
W NCL występują co najmniej dwa z następujących objawów: otępienie, padaczka, upośledzenie ruchowe i utrata wzroku. Pozostałe manifestacje i czas wystąpienia zależą od posiadanych przez pacjenta mutacji w jednym z 13 powiązanych genów.
W klasycznej postaci niemowlęcej lub PPT1-associated, objawy pojawiają się przed ukończeniem pierwszego roku życia i szybko postępują. Umiejętności rozwojowe nie są nabywane lub następuje ich stopniowa utrata. W niektórych przypadkach choroba pojawia się około 5 lub 6 roku życia i ma wolniejszy postęp.
Zarządzanie chorobami
Dostępne metody leczenia skupiają się na łagodzeniu objawów. Leki przeciwdrgawkowe są stosowane w celu zapobiegania lub leczenia napadów. Powiązane zaburzenia psychiczne i motoryczne mogą być również kontrolowane, gdy występują.
W ostatnich latach poczyniono znaczne postępy w kierunku potencjalnych metod leczenia NCL, takich jak terapia genowa i enzymatyczna terapia zastępcza. Pomimo tych wysiłków, tylko jeden lek specyficzny dla NCL2 o nazwie Cerliponase alfa (Brineura; Biomarin Pharmaceutical, USA) został zatwierdzony w 2017 roku.
Analizowane geny
Bibliografia
Bugiani M, Boor I, Powers JM, et al. Leukoencephalopathy with vanishing white matter: a review. J Neuropathol Exp Neurol. 2010 Oct;69(10):987-96.
Das AK, Becerra CH, Yi W, et al.Molecular genetics of palmitoyl-protein thioesterase deficiency in the U.S. J Clin Invest. 1998 Jul 15;102(2):361-70.
Kousi M, Lehesjoki AE, Mole SE. Update of the mutation spectrum and clinical correlations of over 360 mutations in eight genes that underlie the neuronal ceroid lipofuscinoses. Hum Mutat. 2012 Jan;33(1):42-63.
Mole SE, Anderson G, Band HA, et al. Clinical challenges and future therapeutic approaches for neuronal ceroid lipofuscinosis. Lancet Neurol. 2019 Jan;18(1):107-116.
