Dystrofie mięśniowe Duchenne'a (DMD) i Beckera (DMB) to postępujące choroby nerwowo-mięśniowe spowodowane patogennymi wariantami w genie DMD, które zmniejszają lub uniemożliwiają produkcję dystrofin. Dziedziczone są sprzężone z chromosomem X i dotykają głównie mężczyzn, charakteryzując się postępującym osłabieniem mięśni oraz częstym zajęciem serca i układu oddechowego.
Dystrofie mięśniowe Duchenne’a i Beckera
Gen DMD, zlokalizowany w Xp21, jest jednym z największych genów w ludzkim genomie i koduje dystrofinę, białko strukturalne niezbędne dla stabilności włókien mięśniowych. Dystrofina łączy wewnętrzny cytoszkielet z kompleksem dystrofinowo-glikoproteinowym błony, chroniąc mięsień przed powtarzającymi się uszkodzeniami mechanicznymi podczas skurczu.
Gdy istnieją patogenne warianty w DMD, ilość lub jakość dystrofiny jest zaburzona. Warianty zakłócające ramkę odczytu zazwyczaj uniemożliwiają produkcję funkcjonalnej dystrofiny i powodują najcięższą postać, dystrofię mięśniową Duchenne'a. Warianty zachowujące ramkę odczytu zazwyczaj pozwalają na krótszą, ale częściowo funkcjonalną dystrofinę i są związane z dystrofią mięśniową Beckera. Dziedziczenie jest sprzężone z chromosomem X: zazwyczaj dotknięci są hemicygotyczni mężczyźni, a nosicielki mogą pozostać bezobjawowe lub prezentować osłabienie, hiperCKemię lub kardiomiopatię. DMD jest najczęstszą dystrofią mięśniową w dzieciństwie, z częstością występowania około 1 na 3500-5000 żywo urodzonych chłopców.
Symptomy
DMD zazwyczaj rozpoczyna się przed ukończeniem 5 roku życia, z opóźnieniem motorycznym, częstymi upadkami, trudnościami w bieganiu, wchodzeniu po schodach lub podnoszeniu się z podłogi (objaw Gowersa), nieprawidłowym chodem i pseudohipertrofią mięśni łydek. Utrata zdolności chodzenia pojawia się zazwyczaj około 12 roku życia, jeśli naturalny przebieg choroby nie zostanie zmieniony. DMB ma późniejszy początek, od okresu dojrzewania do wieku dorosłego, i wolniejszą progresję. W obu postaciach mogą wystąpić przykurcze, skolioza, niewydolność oddechowa i kardiomiopatia rozstrzeniowa; w DMD stosunkowo częste są również trudności poznawcze lub w rozwoju neurologicznym.
Zarządzanie chorobami
Leczenie jest wielodyscyplinarne i ma na celu opóźnienie postępu choroby, zachowanie mobilności oraz zapobieganie powikłaniom kardiologicznym, oddechowym, ortopedycznym i żywieniowym. Obejmuje fizjoterapię, odpowiednio dostosowane ćwiczenia, szczepienia, wsparcie oddechowe w razie potrzeby oraz okresowe monitorowanie kardiologiczne. W DMD kortykosteroidy (prednizon, prednizolon lub deflazakort) pomagają zachować siłę mięśniową i funkcje motoryczne. W zależności od wariantu choroby, można rozważyć terapie celowane, takie jak exon skipping, ataluren w krajach, gdzie jest on dopuszczony, lub terapia genowa u wybranych pacjentów, zawsze zgodnie ze ścisłymi kryteriami wskazań, bezpieczeństwa i dostępności lokalnej.
Analizowane geny
Bibliografia
Connuck DM, Sleeper LA, Colan SD, et al. Charakterystyka i wyniki kardiomiopatii u dzieci z dystrofią mięśniową Duchenne'a lub Beckera: badanie porównawcze z Rejestru Kardiomiopatii Dziecięcej. Am Heart J. 2008 Jun;155(6):998-1005.
Viggiano E, Ergoli M, Picillo E, et al. Określenie roli zaburzonej inaktywacji chromosomu X w rozwoju objawów mięśniowych u nosicielek dystrofii mięśniowej Duchenne'a. Hum Genet. 2016 Jul;135(7):685-98.
Datta N, Ghosh PS. Aktualizacja dotycząca dystrofii mięśniowych ze szczególnym uwzględnieniem nowych terapii i biomarkerów. Curr Neurol Neurosci Rep. 2020 May 14;20(6):14.
Banihani R, Smile S, Yoon G, et al. Profil poznawczy i neurobehawioralny u chłopców z dystrofią mięśniową Duchenne'a. J Child Neurol. 2015 Oct;30(11):1472-82.
American Academy of Pediatrics Section on Cardiology and Cardiac Surgery. Nadzór nad zdrowiem sercowo-naczyniowym u osób dotkniętych dystrofią mięśniową Duchenne'a lub Beckera. Pediatrics. 2005 Dec;116(6):1569-73.
