Heredytarny zespół paraganglioma-fechromocytoma

Dziedzicznemu zespołowi paraganglioma-pheochromocytoma jest chorobą genetyczną, która predysponuje do rozwoju guzów neuroendokrynnych, których lokalizacja i złośliwość są uwarunkowane przez specyficzny powiązany gen. Mutacje w genach takich jak SDHB są związane z wyższym ryzykiem złośliwych guzów, podczas gdy inne, takie jak te w SDHD, SDHAF2 i MAX, muszą być odziedziczone drogą ojcowską, aby się ujawnić, ponieważ są to geny z piętnem matczynym.

Dziedzicznym zespołem paraganglioma-feochromocytoma spowodowane są mutacje w grupie genów, w tym SDHB, SDHC, SDHD, SDHAF2, MAX i TMEM127. Geny te odgrywają kluczową rolę w cyklu energetycznym komórki i wykrywaniu tlenu. Mutacje w rodzinie genów SDHx (sukcynianowa dehydrogenaza) prowadzą do akumulacji bursztynianu, co sprzyja powstawaniu guzów w warunkach pozornego niedotlenienia. Geny MAX i TMEM127 są również zaangażowane w szlaki proliferacji komórkowej, a ich zaburzenie przyczynia się do rozwoju guza.

Globalne występowanie tego zespołu jest niskie, dotykając około 1 na 300 000 osób rocznie, niezależnie od rasy, choć rozpowszechnienie specyficznych mutacji może się różnić. Dotknięty gen w dużej mierze determinuje typ i lokalizację guzów. Na przykład, mutacje w SDHB są często związane z paraganglioma pozanadnerczowymi o wysokim potencjale złośliwości. Z drugiej strony, mutacje w SDHD i SDHAF2 zazwyczaj powodują paraganglioma w obrębie głowy i szyi i wykazują zjawisko dziedziczenia przez matczyny ślad genomowy, gdzie choroba objawia się tylko wtedy, gdy mutacja jest dziedziczona od ojca.

Objawy zależą od lokalizacji guza i od tego, czy produkuje on nadmiar hormonów, takich jak katecholaminy. Guzy wydzielające mogą powodować nadciśnienie tętnicze (utrzymujące się lub w kryzysach), silne bóle głowy, nadmierne pocenie się, kołatanie serca i bladość. Guzy zlokalizowane w głowie i szyi mogą powodować problemy ze słuchem, chrypkę lub trudności w połykaniu. Wiek wystąpienia jest zmienny, ale zazwyczaj jest wcześniejszy w postaciach dziedzicznych, często diagnozowanych w dzieciństwie lub u młodych dorosłych.

Podstawowym postępowaniem jest chirurgiczne usunięcie guzów, o ile to możliwe. Przed operacją kluczowa jest kontrola farmakologiczna za pomocą blokerów alfa-adrenergicznych w celu ustabilizowania ciśnienia krwi i zapobiegania powikłaniom. W przypadkach choroby przerzutowej lub guzów nieoperacyjnych opcje obejmują terapie celowane, chemioterapię lub radioterapię z użyciem radioaktywnych izotopów, takich jak 131I-MIBG. Kluczowe jest długoterminowe, okresowe monitorowanie za pomocą badań obrazowych i analiz biochemicznych w celu wykrycia nawrotów lub nowych guzów.