Izolowany niedobór oksydazy siarczkowej to ultrarzadkie zaburzenie neurometaboliczne spowodowane przez patogenne warianty dwualleliczne w genie SUOX. Dziedziczone jest w sposób autosomalny recesywny i wynika z utraty lub zmniejszenia aktywności enzymu, co uniemożliwia przekształcenie siarczynu w siarczan i powoduje akumulację neurotoksycznych metabolitów.
Izolowany niedobór oksydazy siarczynowej
Gen SUOX koduje molibdohemoproteinę przestrzeni międzybłonowej mitochondriów. Sulfityooksydaza przekształca siarczyny w siarczany w końcowym etapie degradacji cysteiny i metioniny.
Patogenne warianty sprzyjają akumulacji siarczyn, tiosiarczanów i S-sulfocysteiny, które zakłócają metabolizm energetyczny i mogą wywoływać pobudliwość neurotoksyczną. Spektrum obejmuje ciężką encefalopatię noworodków i łagodne, późniejsze postaci. Dokładna częstość występowania jest nieznana i prawdopodobnie istnieje niedodiagnozowanie. Opisywano go w różnych populacjach, z większą możliwą częstością w społecznościach spokrewnionych, bez rozpoznanego powszechnego wariantu założycielskiego.
Symptomy
Klasyczna postać rozpoczyna się we wczesnych godzinach lub dniach życia od lekoopornych napadów padaczkowych, problemów z karmieniem i postępującej encefalopatii. Częste są zaburzenia napięcia mięśniowego, opistotonus, spastyczność, mikrocefalia i głębokie upośledzenie umysłowe. Neuroobrazowanie może symulować uszkodzenie hipoksyczno-niedotleniowe i ewoluować w kierunku zaniku oraz torbielowatego zmiękczenia mózgu. Ectopia lentis zazwyczaj pojawia się po okresie noworodkowym. Późne postacie charakteryzują się opóźnieniem lub regresją rozwoju, dystonią, choreoatetozą, ataksją, epizodami encefalopatii lub, rzadko, udarem metabolicznym. Przebieg może być postępujący lub epizodyczny, a zmiany oczne są zmienne.
Zarządzanie chorobami
Nie istnieje leczenie przyczynowe ani zatwierdzona terapia modyfikująca przebieg choroby. Wielointerdyscyplinarne postępowanie obejmuje kontrolę napadów i spastyczności, fizjoterapię, wsparcie żywieniowe oraz gastrostomię w przypadku dysfagii lub ryzyka aspiracji. Należy monitorować powikłania oddechowe, hipowentylację, skoliozę i ektopię soczewki. W postaciach późnych wypróbowano dietę z ograniczeniem białek, metioniny i cysteiny, z korzyściami ograniczonymi do odosobnionych przypadków i zawsze pod nadzorem metabolicznym. Fosdenopteryna, wskazana w przypadku niedoboru kofaktora molibdenu typu A, nie koryguje defektu SUOX. Poradnictwo genetyczne pozwala na zaproponowanie badań przesiewowych nosicielstwa oraz diagnostyki prenatalnej lub przedimplantacyjnej.
Analizowane geny
Bibliografia
Sankaran BP, Nagappa M, Bharath RD, Taly AB. Izolowany niedobór oksydazy siarczynowej. GeneReviews®. 2017.
Schwahn BC, van Spronsen FJ, Misko AL, et al. Zalecenia dotyczące rozpoznawania i leczenia izolowanego niedoboru oksydazy siarczynowej i niedoborów kofaktora molibdenu. J Inherit Metab Dis. 2024;47(4):598-623.
Göde L, Zielonka M, Garbade SF, Posset R. Choroby ultra-rzadkie: przekrojowa analiza ilościowa naturalnego przebiegu izolowanego niedoboru oksydazy siarczynowej. PLoS One. 2025;20(5):e0323043.
Li JT, et al. Analiza mutacji SUOX w izolowanym niedoborze oksydazy siarczynowej z ektopią soczewki jako cechą prezentującą: wgląd w korelację genotyp-fenotyp. Orphanet J Rare Dis. 2022;17:385.
