Mukopolisacharydoza typu II (MPS II), znana również jako zespół Huntera, jest postępującym zaburzeniem magazynowania lizosomalnego spowodowanym przez patogenne warianty genu IDS. Jest dziedziczona w sposób sprzężony z chromosomem X i dotyczy głównie mężczyzn. Niedobór iduronidazy-2-sulfatazy uniemożliwia prawidłowe rozkładanie siarczanu heparanowego i siarczanu dermatanowego, co prowadzi do nagromadzenia glikozaminoglikanów (GAG) i uszkodzenia wielonarządowego, z możliwym zajęciem neurologicznym.
Mukopolisacharydoza typu 2
Gen IDS dostarcza instrukcji do produkcji enzymu iduroniano-2-sulfatazy (I2S), sulfatazy lizosomalnej niezbędnej do rozkładu glikozaminoglikanów. Enzym ten bierze udział w katabolizmie siarczanu heparanowego i siarczanu dermatanowego, usuwając grupy siarczanowe niezbędne do rozkładu i recyklingu tych cząsteczek w lizosomach.
Gdy występują patogenne warianty IDS, aktywność iduroniano-2-sulfatazy jest znacznie zmniejszona lub zanika. W konsekwencji, GAG gromadzą się stopniowo w komórkach i tkankach, powodując zajęcie szkieletu, stawów, serca, dróg oddechowych, wątroby, śledziony, a w najcięższych postaciach, ośrodkowego układu nerwowego. MPS II jest uważana za spektrum kliniczne obejmujące postaci neuronopatyczne, z postępującym pogorszeniem poznawczym, oraz postacie nienuronopatyczne lub osłabione, z dominującym zajęciem układowym. Dziedziczenie sprzężone z chromosomem X tłumaczy, dlaczego większość pacjentów to hemicygotyczni mężczyźni; nosicielki są zazwyczaj bezobjawowe, chociaż rzadko mogą wykazywać objawy. Szacuje się, że częstość występowania wynosi około 1 na 100 000 do 170 000 żywo urodzonych mężczyzn.
Symptomy
Objawy zazwyczaj pojawiają się między 18 miesiącem a 4 rokiem życia, chociaż wiek wystąpienia i progresja są zmienne. Zwykłe objawy obejmują szorstkie rysy twarzy, makrocefalię, makroglosję, hepatosplenomegalię, przepukliny pępkowe lub pachwinowe, nawracające infekcje dróg oddechowych i zapalenia ucha, utratę słuchu, sztywność stawów, wieloraką dysostozę i chorobę zastawek serca. W postaciach neuropatycznych obserwuje się opóźnienie rozwoju, zaburzenia zachowania i postępujące pogorszenie funkcji poznawczych. Analizy zazwyczaj wykazują podwyższony poziom GAG w moczu, szczególnie siarczanu dermatanu i siarczanu heparanowego.
Zarządzanie chorobami
Leczenie MPS II ma charakter multidyscyplinarny i powinno być dostosowane do fenotypu każdego pacjenta. Intrawenowe enzymatyczne leczenie zastępcze idursulfazą może zmniejszyć gromadzenie się GAG i poprawić objawy somatyczne, chociaż w ograniczonym stopniu przenika barierę krew-mózg i nie kontroluje odpowiednio zajęcia neurologicznego. W niektórych przypadkach istnieją terapie enzymatyczne zaprojektowane w celu dotarcia do ośrodkowego układu nerwowego, wskazane tylko u wybranych pacjentów i w zależności od dostępności regulacyjnej. Monitorowanie powinno obejmować kontrolę kardiologiczną, oddechową, słuchową, ortopedyczną, neurologiczną i rozwojową, a także fizjoterapię, wsparcie edukacyjne, leczenie infekcji i rodzinne poradnictwo genetyczne.
Analizowane geny
Bibliografia
Scarpa M, Lampe C. Mukopolisacharydoza typu II. 2007 6 listopada [zaktualizowano 2025 16 stycznia]. W: Adam MP, Bick S, Mirzaa GM, Pagon RA, Wallace SE, Amemiya A, redaktorzy. GeneReviews® [Internet]. Seattle (WA): University of Washington, Seattle; 1993–2025.
Zanetti A, D'Avanzo F, Tomanin R. Molekularne podstawy mukopolisacharydozy typu II (zespół Huntera): pierwsza recenzja i klasyfikacja opublikowanych wariantów genu IDS. Hum Genomics. 2024 2 grudnia;18(1):134.
