Mukopolisacharydoza typu VII (MPS VII), znana również jako zespół Sly, jest autosomalnym recesywnym zaburzeniem spichrzeniowym lizosomalnym spowodowanym przez patogenne warianty genu GUSB. Niedobór enzymu beta-glukuronidazy uniemożliwia prawidłowe rozkładanie określonych glikozaminoglikanów, które gromadzą się progresywnie w komórkach i powodują wieloukładowe uszkodzenia, szczególnie kostne, trzewne i w niektórych przypadkach neurologiczne.
Mukopolisacharydoza typu 7
Gen GUSB koduje enzym beta-glukuronidazę, zlokalizowany w lizosomach, gdzie uczestniczy w rozkładzie glikozaminoglikanów (GAG), takich jak siarczan dermatanu, siarczan heparanowy i siarczan chondroityny. Związki te stanowią część macierzy zewnątrzkomórkowej i tkanki łącznej; dlatego ich odpowiedni rozkład i recykling są niezbędne do utrzymania prawidłowego funkcjonowania wielu narządów.
Gdy GUSB prezentuje bialleliczne warianty patogenne, aktywność beta-glukuronidazy znacząco spada lub zanika. W rezultacie częściowo zdegradowane GAG gromadzą się w lizosomach i powodują postępujące uszkodzenie komórek. MPS VII wykazuje dużą zmienność kliniczną, od ciężkich postaci prenatalnych lub noworodkowych z nienasyconą wrodzoną wodną płodu do łagodnych postaci o początku dziecięcym, młodzieńczym lub dorosłym. Dziedziczenie jest autosomalne recesywne: osoba dotknięta chorobą dziedziczy zmienioną kopię genu od każdego z rodziców. Jest to ultra-rzadka choroba, z globalną szacowaną częstością poniżej 1 na 250 000 żywych urodzeń, chociaż opisano konkretne skupiska populacyjne.
Symptomy
Obraz kliniczny jest bardzo zróżnicowany. Najcięższe postaci mogą objawiać się przed urodzeniem lub przy urodzeniu z wrodzonym obrzękiem płodu, żółtaczką zastoinową, hepatosplenomegalią i trudnościami w oddychaniu. W dzieciństwie mogą pojawić się szorstkie rysy twarzy, nieproporcjonalnie niski wzrost, dysostozę wielostawową, sztywność stawów, przepukliny, zmętnienie rogówki, utratę słuchu, wady zastawek serca i choroby układu oddechowego. Rozwój neurologiczny może być zaburzony w różnym stopniu, od łagodnego opóźnienia po umiarkowane lub ciężkie upośledzenie umysłowe. Łagodniejsze postacie zazwyczaj postępują wolniej i mogą ujawnić się z objawami kostnymi lub stawowymi.
Zarządzanie chorobami
Leczenie MPS VII wymaga nadzoru w ośrodkach doświadczonych w chorobach lizosomalnych i multidyscyplinarnego podejścia. Enzymatyczna terapia zastępcza z użyciem westronidazy alfa jest dostępnym leczeniem modyfikującym przebieg choroby, podawanym dożylnie co dwa tygodnie; może ona zmniejszyć stężenie GAG w moczu i poprawić niektóre objawy układowe, chociaż nie oczekuje się, że znacząco skoryguje zajęcie ośrodkowego układu nerwowego. Leczenie uzupełnia się kontrolą ortopedyczną, oddechową, kardiologiczną, słuchu i okulistyczną, rehabilitacją, postępowaniem w zakresie dróg oddechowych i leczeniem powikłań, takich jak niestabilność kręgów szyjnych, stenoza kręgosłupa, przepukliny lub problemy z karmieniem. W wybranych przypadkach zastosowano przeszczep komórek macierzystych krwiotwórczych, z różnymi rezultatami.
Analizowane geny
Bibliografia
Sun A, Wang R. Mukopolisacharydoza typu VII. 2024 Sty 4. W: Adam MP, Bick S, Mirzaa GM, Pagon RA, Wallace SE, Amemiya A, redaktorzy. GeneReviews® [Internet]. Seattle (WA): University of Washington, Seattle; 1993–2025.
Chandler NJ, Ramachandran V, Beesley C, et al. Prenatalna diagnostyka mukopolisacharydozy typu VII ułatwiająca leczenie w okresie noworodkowym. Prenat Diagn. 2023 Lis;43(12):1567-1569.
Grant CL, López-Valdez J, Marsden D, et al. Mukopolisacharydoza typu VII (zespół Sly'ego) - Co wiemy? Mol Genet Metab. 2024 Mar;141(3):108145.
