Niedobór metioninoadenozylotransferazy I/III (MAT I/III) jest dziedzicznym zaburzeniem metabolizmu metioniny spowodowanym przez warianty w genie MAT1A. Prowadzi do utrzymującej się hipermetioninemi, zazwyczaj izolowanej i o łagodnym przebiegu, chociaż niektóre przypadki dwualleliczne mogą być związane ze zmniejszeniem poziomu S-adenozylometioniny (SAM) i objawami neurologicznymi.
Niedobór metioniny adenozylotransferazy 1-3
Gen MAT1A koduje wątrobowe izoenzymy metioninoadenozylotransferazy I i III, które katalizują konwersję metioniny do S-adenozylometioniny (SAM), głównego dawcy grup metylowych w organizmie. SAM uczestniczy w licznych reakcjach metylacji, w tym w syntezie neuroprzekaźników i procesach związanych z mielinizacją ośrodkowego układu nerwowego.
Patogenne warianty w genie MAT1A zmniejszają aktywność enzymu, powodując akumulację metioniny we krwi, a u niektórych pacjentów poziomy SAM mogą być obniżone. W przeciwieństwie do innych przyczyn hipermetioninemii, zazwyczaj przebiega z prawidłowym lub nieznacznie podwyższonym poziomem homocysteiny. Niedobór może być dziedziczony w sposób autosomalny dominujący lub autosomalny recesywny: postacie dominujące są zazwyczaj łagodne lub bezobjawowe, podczas gdy postacie recesywne spowodowane wariantami dwuallelicznymi niosą większe ryzyko objawów neurologicznych lub wątrobowych. Wiele przypadków jest wykrywanych podczas przesiewowych badań noworodków.
Symptomy
Początek zazwyczaj odpowiada okresowi noworodkowemu dzięki wykryciu w badaniu przesiewowym, chociaż większość osób pozostaje bezobjawowa. Kiedy pojawiają się manifestacje kliniczne, mogą one obejmować opóźnienie rozwoju, zaburzenia mowy, hipotonię, problemy z nauką, zaburzenia ruchu lub drgawki. W niektórych przypadkach dwuallelicznych opisano demielinizację mózgu; zajęcie wątroby, takie jak stłuszczenie lub marskość, jest rzadkie.
Zarządzanie chorobami
Nie istnieje specyficzna strategia profilaktyczna zapobiegająca chorobom genetycznym, ale monitorowanie ma na celu zapobieganie powikłaniom związanym z bardzo wysokim poziomem metioniny lub niedoborem SAM. W łagodnych przypadkach wystarczyć może okresowe monitorowanie metioniny, homocysteiny i rozwoju neurologicznego. Jeśli poziom metioniny jest stale bardzo wysoki lub występują objawy, można zalecić umiarkowane ograniczenie metioniny, a w wybranych przypadkach suplementację SAM pod specjalistycznym nadzorem.
Analizowane geny
Bibliografia
Furujo M, Kinoshita M, Nagao M, i in. Niedobór metioniny S-adenozylotransferazy I/III: manifestacje neurologiczne i znaczenie S-adenozylometioniny. Mol Genet Metab. 2012 lis;107(3):253-6.
Kim YM, Kim JH, Choi J, i in. Określenie autosomalnych dominujących lub recesywnych niedoborów metioniny S-adenozylotransferazy I/III w oparciu o badania kliniczne i molekularne. Mol Med. 2016 wrz;22:147-155.
Muriello MJ, Viall S, Bottiglieri T, i in. Potwierdzenie, że mutacja MAT1A p.Ala259Val powoduje autosomalną dominującą hipermetioninemię. Mol Genet Metab Rep. 2017 lip 15;13:9-12.
