Wielogruczołowa neoplazja endokrynna typu 4

Zespól mnogiej nèoplazji wewn¹trzwydzielniczej typu 4 (MEN4) to niezwykle rzadki dziedziczny zespól nowotworowy spowodowany patogennymi wariantami genu supresorowego nowotworów CDKN1B, co prowadzi do zwiêkszonego ryzyka rozwoju guzów w ró¿nych gruczo³ach wydzielania wewnêtrznego. Jego obraz kliniczny jest bardzo podobny do obrazu syndrome MEN1, najczêstszego.

Nowotwór endokrynologiczny typu 4 (MEN4) jest rzadkim zaburzeniem dziedzicznym, które predysponuje do rozwoju guzów w gruczołach wydzielania wewnętrznego. Stan spowodowany jest wariantami patogennymi (mutacjami) w genie CDKN1B. Gen ten dostarcza instrukcji do produkcji białka zwanego p27Kip1 (powszechnie znanego jako p27), które działa jako supresor guza. Białko p27 odgrywa kluczową rolę w regulacji cyklu komórkowego, zapobiegając zbyt szybkiemu lub niekontrolowanemu wzrostowi i podziałom komórek.

Gdy wystąpi mutacja w jednej kopii genu CDKN1B, produkcja lub funkcja białka p27 zostaje zaburzona. Ta utrata kontroli nad podziałem komórkowym znacznie zwiększa ryzyko powstawania guzów w gruczołach produkujących hormony. MEN4 dziedziczone jest w sposób autosomalny dominujący, co oznacza, że wystarczy jedna zmutowana kopia genu, aby zwiększyć ryzyko. Ze względu na jego skrajną rzadkość, z niewielką liczbą zgłoszonych rodzin na całym świecie, dokładna częstość występowania jest nieznana.

Cechy kliniczne MEN4 w dużej mierze pokrywają się z cechami zespołu MEN1, chociaż różnią się ciężkością objawów klinicznych i wiekiem ich pojawienia się. Najczęstsze manifestacje to guzy przytarczyc (prowadzące do pierwotnej nadczynności przytarczyc), gruczolaki przysadki i guzy neuroendokrynne przewodu pokarmowego i trzustki. Rzadziej u pacjentów mogą rozwijać się inne guzy, takie jak nowotwory nadnerczy, rak brodawkowaty tarczycy i rak nerkowokomórkowy. Wiek zachorowania jest zmienny, ale zazwyczaj pojawia się w wieku dorosłym. Szacuje się, że średni wiek pojawienia się pierwszego guza endokrynnego wynosi 43,5 roku.

Postępowanie w NEM4 koncentruje się na proaktywnym monitorowaniu w celu wczesnego wykrywania i leczenia związanych z nią guzów. Obejmuje to regularne, dożywotnie monitorowanie, które obejmuje badania biochemiczne (np. badania krwi na poziom wapnia, parathormonu i prolaktyny) oraz okresowe badania obrazowe (np. rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa). Leczenie nie jest skierowane na samą wariant genetyczny, ale jest dostosowane do konkretnego rodzaju, wielkości i lokalizacji znalezionego guza, najczęściej obejmując usunięcie chirurgiczne, leczenie farmakologiczne lub, sporadycznie, radioterapię.