Niedobór sulfataz (MSD) jest niezwykle rzadkim, autosomalnym recesywnym zaburzeniem dziedzicznym, spowodowanym przez patogenne warianty genu SUMF1. Zaburzenie tego genu uniemożliwia prawidłową aktywację wielu sulfataz, prowadząc do lizosomalnego gromadzenia glikozaminoglikanów, sulfatydów i innych siarczanowanych substratów. Choroba postępująco wpływa na układ nerwowy, szkielet, skórę i inne narządy, występując w postaci noworodkowej, niemowlęcej i młodzieńczej, w zależności od wieku zachorowania i ciężkości klinicznej.
Wielokrotny niedobór sulfataz
Gen SUMF1 koduje enzym tworzący formyloglicynę (FGE), niezbędny do aktywacji sulfataz poprzez kluczową modyfikację potranslacyjną w jego miejscu katalitycznym. Sulfatazy to enzymy odpowiedzialne za rozkład cząsteczek z grupami siarczanowymi, głównie glikozaminoglikanów (GAG), sulfolipidów i innych związków siarczanowych.
Gdy SUMF1 zawiera warianty patogenne, aktywność FGE zmniejsza się lub zanika, a sulfatazy pozostają częściowo lub całkowicie nieaktywne. W rezultacie w lizosomach gromadzą się substraty siarczanowe i łączą się cechy kliniczne mukopolisacharydozy, leukodystrofii metachromatycznej, rybiej łuski sprzężonej z chromosomem X i chondrodysplazji z punktowym zwapnieniem. DSM dziedziczony jest w sposób autosomalny recesywny: osoba dotknięta chorobą zazwyczaj odziedziczyła dwa warianty patogenne, po jednym od każdego rodzica. Jest to ultrarzadka choroba, o szacowanej częstości występowania bliskiej 1 na 1,4 miliona osób i opisanych przypadkach w różnych grupach etnicznych.
Symptomy
Obraz kliniczny jest zmienny i zależy od pozostałej aktywności FGE. Postacie noworodkowe są najcięższe, z cechami dysmorficznymi, hipotonią, problemami z karmieniem, anomaliami szkieletowymi, rybią łuską i wczesnym zajęciem neurologicznym. W postaciach dziecięcych, które są najczęstsze, zazwyczaj pojawia się opóźnienie lub regresja rozwoju, postępująca utrata umiejętności motorycznych i intelektualnych, spastyczność, drgawki, szorstka twarz, wielostawowa dysostoza, hepatosplenomegalia i zmiany skórne. Postacie młodzieńcze mogą pojawiać się później i postępować wolniej, chociaż mogą również ewoluować z pogorszeniem neurologicznym i ortopedycznym.
Zarządzanie chorobami
Obecnie nie ma dostępnej zatwierdzonej terapii, która leczyłaby mukopolisacharydozy (MPS) ani zatwierdzonej terapii zastępczej enzymami dla MPS. Leczenie jest wspomagające i powinno być multidyscyplinarne, z monitorowaniem neurologicznym, metabolicznym, ortopedycznym, dermatologicznym, oddechowym i żywieniowym w zależności od objawów u każdego pacjenta. Może obejmować fizjoterapię i terapię zajęciową, leczenie drgawek, wspomaganie żywienia i połykania, kontrolę infekcji dróg oddechowych oraz leczenie powikłań ortopedycznych. Niezbędne jest wczesne monitorowanie powikłań i genetyczne poradnictwo rodzinne. Badane są strategie, takie jak terapia genowa i metody ukierunkowane na przywrócenie funkcji EFP, ale nie stanowią one jeszcze standardowego leczenia.
Analizowane geny
Bibliografia
Cosma MP, Pepe S, Parenti G, et al. Molecular and functional analysis of SUMF1 mutations in multiple sulfatase deficiency. Hum Mutat. 2004 Jun;23(6):576-81.
Sabourdy F, Mourey L, Le Trionnaire E, et al. Natural disease history and characterisation of SUMF1 molecular defects in ten unrelated patients with multiple sulfatase deficiency. Orphanet J Rare Dis. 2015 Mar 15;10:31.
Ahrens-Nicklas R, Schlotawa L, Ballabio A, et al. Complex care of individuals with multiple sulfatase deficiency: Clinical cases and consensus statement. Mol Genet Metab. 2018 Mar;123(3):337-346.
