Wrodzony zespół nerczycowy typu 1 jest ciężką, dziedziczną chorobą nerek, o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym, spowodowaną wariantami biallelicznymi w genie NPHS1. Gen ten koduje nefninę, białko kluczowe dla przepony szczelinowej podocytów. Jego zaburzenie upośledza kłębuszkową barierę filtracyjną i powoduje masową utratę białka z moczem od urodzenia lub w pierwszych miesiącach życia.
Wrodzony zespół nerczycowy typ 1
Gen NPHS1 dostarcza instrukcji do produkcji nefryny, kluczowego składnika strukturalnego błony szczelinowej (slit diaphragm), wyspecjalizowanego połączenia łączącego podocyty w kłębuszkach nerkowych. Struktura ta stanowi część bariery filtracyjnej nerki i pozwala na przepływ wody i małych cząsteczek do moczu, jednocześnie zatrzymując ważne białka osocza, takie jak albumina.
Gdy istnieją patogenne warianty genu NPHS1, nefryna jest wadliwa, niestabilna lub nieobecna, co sprawia, że bariera kłębuszkowa jest nienormalnie przepuszczalna. Konsekwencją tego jest masywna białkomocz, hipoalbuminemia, obrzęk oraz ryzyko powikłań zakaźnych, zakrzepowych i żywieniowych. Choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny recesywny, co oznacza, że osoba dotknięta chorobą musi odziedziczyć zmienioną kopię genu od każdego rodzica. Postać klasyczna jest również znana jako wrodzony zespół nerczycowy typu fińskiego, ze względu na jego częstsze występowanie w Finlandii z powodu wariantów założycielskich, chociaż NPHS1 może powodować chorobę w każdej populacji.
Symptomy
Początek zwykle jest prenatalny, noworodkowy lub w ciągu pierwszych trzech miesięcy życia. Główne objawy to masywna białkomocz, znaczna hipoalbuminemia i uogólniony obrzęk, któremu może towarzyszyć niska masa ciała, opóźnienie wzrostu, nawracające infekcje z powodu utraty immunoglobulin i epizody zakrzepicy z powodu utraty białek przeciwzakrzepowych. Można również zaobserwować powiększone łożysko, przedwczesność, wtórną niedoczynność tarczycy i trudności w utrzymaniu odpowiedniego stanu odżywienia. Bez specjalistycznego leczenia choroba postępuje do schyłkowej niewydolności nerek w dzieciństwie.
Zarządzanie chorobami
Leczenie jest intensywne i zindywidualizowane, ukierunkowane na kontrolę utraty białka, zapobieganie powikłaniom i przygotowanie do przeszczepu nerki, gdy jest to konieczne. Obejmuje dożylne wlewy albumin wraz z diuretykami w celu kontroli obrzęków, wsparcie żywieniowe, suplementację białek i mikroskładników, zapobieganie infekcjom oraz monitorowanie ryzyka zakrzepowego. U niektórych pacjentów mogą być stosowane leki antyproteinuryczne w celu próby zmniejszenia białkomoczu. W ciężkich przypadkach może być konieczna jednostronna lub obustronna nefrektomia, dializa i późniejszy przeszczep nerki, który stanowi ostateczne leczenie przywracające funkcję nerek.
Analizowane geny
Bibliografia
AbuMaziad AS, Abusaleh R, Bhati S. Wrodzony zespół nerczycowy. J Perinatol. 2021 Dec;41(12):2704-2712.
Boyer O, Schaefer F, Haffner D, et al. Leczenie wrodzonego zespołu nerczycowego: zalecenia konsensusowe Grupy Roboczej ERKNet-ESPN. Nat Rev Nephrol. 2021 Apr;17(4):277-289.
Anderson S. Wrodzony zespół nerczycowy typu fińskiego u noworodka z Dominikany: przegląd i opis przypadku. Neonatal Netw. 2022 Mar 1;41(2):83-88.
