Wrodzony zespół nerczycowy typu 2, znany również jako zespół nerczycowy związany z NPHS2, jest dziedziczoną podocytopatią, która może objawiać się od pierwszych miesięcy życia aż do wieku dorosłego. Jest on spowodowany dwuallelicznymi wariantami patogennymi w genie NPHS2 i dziedziczony w sposób autosomalny recesywny. Zaburzenie podocyny osłabia barierę kłębuszkową i prowadzi do silnej utraty białka w moczu, zazwyczaj opornej na kortykosteroidy.
Wrodzony zespół nerczycowy typ 2
NPHS2 koduje podocinę, białko błonowe, które jest wyrażane głównie w podocytach kłębuszka nerkowego. Znajduje się ono w przeponie szczelinowej, położonej między wypustkami tych komórek, i przyczynia się do zapobiegania przedostawaniu się białek osocza do przesączu moczu. Podocyna tworzy kompleksy z nefryną i utrzymuje sygnalizację oraz stabilność cytoszkieletu podocytów.
Warianty patogenne mogą uniemożliwiać dotarcie podocyny do błony, zakłócać jej oligomeryzację lub destabilizować przeponę szczelinową. W konsekwencji dochodzi do wygładzenia pediceli, uporczywej proteinurii i często do ogniskowego segmentowego stwardnienia kłębuszków. Dokładna częstość występowania nie jest znana; NPHS2 jest jedną z najczęstszych monogennych przyczyn zespołu nerczycowego opornego na steroidy. Spektrum różni się między populacjami i opisano efekty założycielskie, takie jak związane z p.Arg138Gln w Europie.
Symptomy
Prezentacja obejmuje silną proteinurię, hipoalbuminemię, obrzęk i hiperlipidemię. Początek zwykle ma miejsce w dzieciństwie, chociaż istnieją formy wrodzone, młodzieńcze i dorosłe. Wczesne przypadki mogą objawiać się uogólnionym obrzękiem, opóźnieniem wzrostu, infekcjami, zaburzeniami tarczycy lub zakrzepicą z powodu utraty białka z moczem. Choroba jest zazwyczaj oporna na glikokortykosteroidy i może ewoluować w kierunku przewlekłej choroby nerek i niewydolności nerek. Genotypy z ciężką utratą funkcji mają tendencję do wcześniejszego początku, podczas gdy niektóre allele hipomorficzne są związane z późnym początkiem i wolniejszą ewolucją.
Zarządzanie chorobami
Obecnie nie istnieje żaden lek, który mógłby przywrócić funkcję podocyny. Leczenie obejmuje obserwację nefrologiczną i kontrolę białkomoczu, ciśnienia tętniczego, funkcji nerek, wzrostu oraz powikłań metabolicznych lub zakrzepowych. Inhibitory układu renina-angiotensyna-aldosteron mogą zmniejszyć białkomocz; moczopędne leki, albumina i inne środki stosuje się w zależności od sytuacji klinicznej. Po potwierdzeniu przyczyny genetycznej należy unikać długotrwałego leczenia immunosupresyjnego bez udokumentowanych korzyści. W przypadku niewydolności nerek stosuje się dializoterapię lub przeszczep, ze bardzo niskim ryzykiem nawrotu w NPHS2. Strategie korygowania fałdowania i transportu zmutowanej podocyny pozostają w fazie przedklinicznej.
Analizowane geny
Bibliografia
Lipska-Ziętkiewicz BS. Genetyczny oporny na steroidy zespół nerczycowy – przegląd. GeneReviews®. 2021.
Mertens ND, Nicolas Frank C, Bolsius L, et al. NPHS2 Revisited Through 208 Cases and Podocin Complex Modeling. Kidney Int Rep. 2026;11(5):106366.
Trautmann A, Vivarelli M, Samuel S, et al. IPNA clinical practice recommendations for the diagnosis and management of children with steroid-resistant nephrotic syndrome. Pediatr Nephrol. 2020;35(8):1529-1561.
