Zespół Barttera typu 4a jest dziedzicznym schorzeniem kanalików nerkowych o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym, charakteryzującym się nerkową utratą soli, hipokaliemiczną zasadowicą metaboliczną oraz wrodzoną lub wczesną głuchotą czuciowo-nerwową. Jest spowodowany patogennymi wariantami w genie BSND, który koduje barttinę, podjednostkę niezbędną do prawidłowego funkcjonowania kanałów chlorkowych ClC-Ka i ClC-Kb w nerkach i uchu wewnętrznym.
Zespół Barttera typ 4A
Gen BSND dostarcza instrukcji do produkcji barttiny, białka akcesorycznego, które umożliwia transport, stabilność i aktywność kanałów chlorkowych ClC-Ka i ClC-Kb. Kanały te są wyrażane w grubej części wstępującej pętli Henlego, kanaliku dalszym i strukturach ucha wewnętrznego. W nerkach uczestniczą w resorpcji chlorków i przyczyniają się do utrzymania równowagi sodu, potasu, wody i objętości pozakomórkowej.
Gdy występują patogenne warianty w genie BSND, barttina jest niedoborowa lub dysfunkcyjna, a aktywność obu kanałów chlorkowych jest zaburzona. Ta dysfunkcja prowadzi do nefropatii z utratą soli z aktywacją układu renina-angiotensyna-aldosteron, hipokaliemii, hipochloremii i zasadowicy metabolicznej, zazwyczaj przy prawidłowym lub niskim ciśnieniu tętniczym. W uchu wewnętrznym zaburzenie kanałów ClC-K upośledza potencjał endoklearny niezbędny do słyszenia, co wyjaśnia charakterystyczną głuchotę odbiorczą. Zaburzenie jest dziedziczone w sposób autosomalny recesywny. Ogólnie rzecz biorąc, zespół Barttera jest rzadki, z szacowaną częstością występowania bliską 1 na 1 000 000 żywych urodzeń; typ 4a jest jednym z najrzadszych podtypów.
Symptomy
Początek zazwyczaj jest prenatalny lub noworodkowy, chociaż nasilenie może się różnić w zależności od pozostałej aktywności białka. W czasie ciąży mogą wystąpić polihydramnion i poród przedwczesny z powodu nadmiernego wydalania moczu przez płód. Po urodzeniu pacjenci prezentują poliurię, polidypsję, odwodnienie, wymioty lub trudności w karmieniu, opóźnienie wzrostu i rozwoju, osłabienie z powodu hipokaliemii i zasadowicę metaboliczną. Obustronne, często głębokie, obwodowe zaburzenia słuchu są cechą charakterystyczną i mogą zostać wykryte w badaniu przesiewowym słuchu noworodków. U niektórych pacjentów może pojawić się nefrokacynoza lub postępujące pogorszenie czynności nerek.
Zarządzanie chorobami
Leczenie polega na zapewnieniu wsparcia i dąży do utrzymania równowagi wodno-elektrolitowej, wspomagania wzrostu i zapobiegania powikłaniom nerkowym. Wymaga odpowiedniego nawodnienia, doustnych suplementów sodu, chlorku i potasu, a w niektórych przypadkach niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak indometacyna, w celu zmniejszenia produkcji prostaglandyn i utraty soli przez nerki. Leki moczopędne oszczędzające potas mogą być stosowane indywidualnie. Niedosłuch jest leczony poprzez regularne badania audiologiczne, aparaty słuchowe lub implanty ślimakowe. Wymagane są regularne kontrole nefrologiczne z monitorowaniem elektrolitów, wzrostu, funkcji nerek i możliwych działań niepożądanych leczenia.
Analizowane geny
Bibliografia
Shajan AM, Kumar M, Navaneethan P, et al. Nietypowy przypadek zespołu Barttera związanego z genem BSND (typ IV) manifestujący się jako wrodzony zespół Barttera: opis przypadku i przegląd literatury. Matern Fetal Med. 2023 styczeń 26;5(2):128-130.
Nozu K, Yamamura T, Horinouchi T, et al. Dziedziczona nefropatia z utratą soli: stara jednostka chorobowa, ale nowa kategoria nefropatii. Pediatr Int. 2020 kwiecień;62(4):428-437.
Hernández NEG, Pérez LIE, Aguilera D, et al. Obraz kliniczny i analiza genetyczna dziewięciu meksykańskich rodzin z zespołem Barttera. Arch Med Res. 2023 wrzesień;54(6):102859.
