Zespół Coffin-Lowry (SCL) to rzadkie zaburzenie genetyczne spowodowane patogennymi wariantami w genie RPS6KA3, który koduje białko kinazy RSK2. Jest dziedziczony w dominujący sposób sprzężony z chromosomem X i charakteryzuje się opóźnieniem rozwoju, niepełnosprawnością intelektualną, charakterystycznymi cechami twarzy i anomaliami szkieletowymi, przy czym zazwyczaj bardziej dotknięci są mężczyźni niż kobiety.
Zespół Coffina-Lowry’ego
Gen RPS6KA3 (kinaza rybosomalnego białka S6 A3) znajduje się na chromosomie X i koduje białko RSK2, kinazę zaangażowaną w szlak sygnalizacyjny MAPK/ERK. Szlak ten uczestniczy w przekazywaniu sygnałów z powierzchni komórki do jądra i reguluje procesy takie jak różnicowanie neuronów, plastyczność synaptyczną, uczenie się, pamięć i wzrost różnych tkanek. Patogenne warianty RPS6KA3 zmniejszają lub znoszą funkcję RSK2, zakłócając kluczowe szlaki sygnalizacyjne podczas rozwoju ośrodkowego układu nerwowego i szkieletu. U mężczyzn hemiczygotycznych choroba zwykle powoduje umiarkowane lub ciężkie upośledzenie umysłowe i charakterystyczne cechy kliniczne; u kobiet heterozygotycznych ekspresja jest bardzo zmienna, od łagodnych do bardziej wyraźnych manifestacji, częściowo z powodu różnicowej inaktywacji chromosomu X. Większość opisanych przypadków jest sporadyczna lub de novo, chociaż może występować również transmisja rodzinna. Szacowana częstość występowania jest niska, około 1 na 40 000-50 000 mężczyzn, bez wyraźnie ustalonej predylekcji etnicznej.
Symptomy
Objawy zazwyczaj stają się widoczne w dzieciństwie, gdy obserwuje się opóźnienie rozwoju motorycznego i mowy. U chłopców częste są: niepełnosprawność intelektualna, hipotonia, niski wzrost, coraz bardziej charakterystyczne cechy twarzy, małe dłonie z szerokimi lub spiczastymi palcami oraz anomalie kostne, takie jak kifoza lub skolioza. Niektórzy pacjenci doświadczają epizodów upadków wywołanych bodźcami, zwłaszcza hałasem lub nagłymi przestrachami, a także drgawek, zaburzeń słuchu, bezdechu sennego lub powikłań sercowych. U kobiet fenotyp może być łagodniejszy i bardziej zmienny.
Zarządzanie chorobami
Nie istnieje leczenie przyczynowe zespołu Coffin-Lowry, dlatego postępowanie jest objawowe i multidyscyplinarne. Zaleca się programy wczesnej stymulacji, fizjoterapię, terapię zajęciową, logopedię i zindywidualizowane wsparcie edukacyjne. Napady drgawkowe i epizody upadków są leczone zgodnie z ich obrazem klinicznym, a wady szkieletowe, zwłaszcza postępująca skolioza, wymagają obserwacji ortopedycznej i w niektórych przypadkach interwencji chirurgicznej. Zaleca się również monitorowanie kardiologiczne, audiologiczne, oddechowe i rozwojowe, a także poradnictwo genetyczne dla rodziny.
Analizowane geny
Bibliografia
Lv Y, Zhu L, Zheng J, et al. Problemy ze wzrostem w zespole Coffin-Lowry: opis przypadku i przegląd literatury. Front Pediatr. 2019 25 stycznia;6:430.
Fung JLF, Rethanavelu K, Luk HM, et al. Zespół Coffin-Lowry u Chińczyków. Am J Med Genet A. 2019 październik;179(10):2043-2048.
Kim JS, Ilaria S, Hundal J, et al. Zespół Coffin-Lowry: przypadek klinicznej konwergencji dla psychologii, neuropsychologii, psychiatrii, genetyki i neurologii. J Child Neurol. 2025 maj;40(5):374-378.
