Zespół Loeysa-Dietza (LDS) to dziedziczna choroba tkanki łącznej charakteryzująca się tętniakami i rozwarstwieniami tętnic, krętą budową naczyń oraz wieloukładowym zajęciem narządów. Jest związany z heterozygotycznymi wariantami patogennymi w TGFBR1, TGFBR2, SMAD3 lub TGFB2 i występuje w sposób autosomalny dominujący. Te zmiany zaburzają szlak transformującego czynnika wzrostu beta (TGF-β) i szczególnie osłabiają ścianę tętnicy.
Zespół Loeysa-Dietza
TGFBR1 i TGFBR2 kodują receptory transbłonowe o aktywności kinazy serynowo/treoninowej; TGFB2 koduje jeden z ich ligandów, a SMAD3 wewnątrzkomórkowy przekaźnik sygnału. Szlak ten reguluje rozwój, mięśnie gładkie naczyń i przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej. Patogenne warianty wpływają na różne poziomy szlaku TGF-β. Chociaż niektóre zmiany zmniejszają aktywność receptora lub przekaźnika, w dotkniętych tkankach może występować kompensacyjne zwiększenie sygnałów zależnych od TGF-β. Powoduje to fragmentację włókien sprężystych i degenerację błony środkowej tętnic, sprzyjając tętniakom i rozwarstwieniom. Dziedziczenie jest autosomalne dominujące, a wiele przypadków wynika z wariantów de novo. Dokładna częstość występowania jest nieznana, choć szacuje się ją na około 1 na 50 000 osób. Nie stwierdzono dominującego efektu założyciela, a obraz kliniczny jest bardzo zmienny, nawet w obrębie tej samej rodziny.
Symptomy
Manifestacje mogą pojawić się od urodzenia do dorosłości. Głównymi objawami są poszerzenie aorty, tętniaki, rozwarstwienia i uogólnione krętość naczyń. Można również zaobserwować hiperteloryzm, rozszczep podniebienia miękkiego lub twardego, kraniostynozę, klatkę piersiową typu kurzej, skoliozę, pajęczynowatość palców, stopę końsko-szpotawą, nadmierną wiotkość lub przykurcze oraz niestabilność odcinka szyjnego kręgosłupa. Często występują cienka skóra, wybroczyny, nieprawidłowe blizny, przepukliny i predyspozycje alergiczne. SMAD3 częściej wiąże się z wczesnym zapaleniem stawów, podczas gdy niektóre formy związane z TGFB2 mogą manifestować się później lub prezentować mniej cech zespołowych.
Zarządzanie chorobami
Obecnie nie ma leczenia, które mogłoby wyleczyć schorzenie. Postępowanie wymaga dożywotniego monitorowania naczyniowego za pomocą echokardiografii oraz angio-rezonansu magnetycznego lub angio-tomografii komputerowej od głowy do miednicy. Beta-blokery lub antagoniści receptora angiotensyny II mogą zmniejszyć obciążenie hemodynamiczne, chociaż brakuje specyficznych badań porównawczych. Można rozważyć profilaktyczną interwencję chirurgiczną przy mniejszych średnicach niż w innych aortopatiach. Powikłania ogólnoustrojowe są leczone objawowo, a ciąża wymaga specjalistycznej opieki.
Analizowane geny
Bibliografia
Loeys BL, Dietz HC. Zespół Loeysa-Dietza. GeneReviews®. Zaktualizowano 2024.
MacCarrick G, Afifi RO, Allen R, et al. Zespół Loeysa-Dietza: aktualizacja podręcznika postępowania z 2026 r. Genet Med. 2026;28(7):102577.
Gouda P, Kay R, Habib M, et al. Cechy kliniczne i powikłania zespołu Loeysa-Dietza: systematyczny przegląd. Int J Cardiol. 2022;362:158-167.
Schepers D, Tortora G, Morisaki H, et al. Aktualizacja mutacji w genach związanych z LDS: TGFB2/3 i SMAD2/3. Hum Mutat. 2018;39(5):621-634.
