Glioblastoma

Glioblastoom (GBM) is de meest voorkomende en kwaadaardige tumor onder de neoplasieën van het centrale zenuwstelsel. Het ontstaat in gliacellen, die verantwoordelijk zijn voor het ondersteunen van de cellen van het zenuwstelsel. Het groeit snel en kan op elke leeftijd optreden, hoewel het vaker voorkomt bij volwassenen. Vanwege de kwaadaardigheid hebben deze tumoren een slechte prognose. De incidentie is zeer laag en overschrijdt niet 2-3 gevallen per 100.000 inwoners.

De exacte oorzaken van glioblastoom zijn onbekend. Het kan zich ontwikkelen vanuit een diffuus astrocytoom of een anaplastisch astrocytoom (secundaire glioblastomen), maar in de meeste gevallen ontstaat het de novo, zonder enige aanwijzing voor eerdere neoplasie.

Op dit moment is ioniserende straling de enige ondubbelzinnige risicofactor die is geïdentificeerd voor gliale en meningeale tumoren. Uit onderzoeken blijkt dat bestraling van de schedel, zelfs bij lage doses, het risico op gliale tumoren kan verhogen, met een latentietijd van maximaal 20 jaar na blootstelling.

Er zijn andere factoren die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de ziekte:

• Genetische aandoeningen die vatbaar maken voor de vorming van tumoren, zoals neurofibromatose type 1 en type 2, Lynch-syndroom, Turcot-syndroom en Li-Fraumeni-syndroom.
• Hoewel het op elk moment kan ontstaan, komt het vaker voor na de leeftijd van 45 jaar.
• Geslacht, iets vaker bij mannen dan bij vrouwen.

Omdat glioblastomen snel kunnen groeien, worden de meest voorkomende symptomen meestal veroorzaakt door een toename van de druk in de hersenen. Deze symptomen kunnen hoofdpijn, misselijkheid, braken en slaperigheid omvatten. Daarnaast kunnen toevallen, progressieve cognitieve disfunctie, persoonlijkheidsveranderingen, gedragsveranderingen en geheugenverlies optreden.

Afhankelijk van de locatie van de tumor kunnen patiënten een verscheidenheid aan symptomen ontwikkelen, zoals zwakte aan één kant van het lichaam, geheugenverlies en/of spraakmoeilijkheden en visuele veranderingen.

Er is geen volledige preventieve maatregel voor de ontwikkeling van glioblastomen; in sommige gevallen kan het echter helpen om het risico te verminderen door vermijdbare risicofactoren te vermijden. Momenteel is de enige geïdentificeerde risicofactor die duidelijk wordt geassocieerd met de ontwikkeling van deze tumoren blootstelling aan ioniserende straling.

Blootstelling aan dit type straling kan op verschillende manieren plaatsvinden:

• Interne blootstelling: treedt op wanneer de radionuclide wordt ingeademd, ingenomen of geïnjecteerd.
• Externe blootstelling: treedt op wanneer radioactief materiaal in de omgeving aanwezig is.

Mensen die het meest worden blootgesteld aan dit type straling zijn astronauten (vanwege kosmische straling), röntgenpersoneel in de medische sector, onderzoekers en personeel in radioactieve installaties. Bovendien kunnen extra blootstellingen optreden bij elk röntgenonderzoek en nucleaire geneeskundige procedure.