Congenitaal nefrótico syndroom type 2, of NPHS2-geassocieerd nefrótico syndroom, is een erfelijke podocytopathie die zich kan manifesteren vanaf de eerste maanden tot volwassenheid. Het wordt veroorzaakt door biallelische pathogene varianten in NPHS2 en volgt een autosomaal recessief patroon. De verstoring van podocine verzwakt de glomerulaire barrière en veroorzaakt een intense proteïnurie, die doorgaans resistent is tegen corticosteroïden.
Aangeboren nefrotisch syndroom type 2
NPHS2 codeert voor podocine, een membraaneiwit dat voornamelijk wordt uitgedrukt in de podocyten van de nierglomerulus. Het is gelokaliseerd in het spleetdiafragma, gelegen tussen de uitlopers van deze cellen, en draagt bij aan het voorkomen van de passage van plasma-eiwitten naar het urinair filtraat. Podocine organiseert complexen met nefrine en handhaaft de signaaloverdracht en stabiliteit van het podocytaire cytoskelet.
Pathogene varianten kunnen voorkomen dat podocine het membraan bereikt, de oligomerisatie ervan verstoren of het spleetdiafragma destabiliseren. Als gevolg hiervan treedt verdwijning van de pedicels, aanhoudende proteinuria en vaak segmentale en focale glomerulosclerose op. De exacte prevalentie is niet bekend; NPHS2 is een van de meest voorkomende monogenische oorzaken van steroïd-resistente nefrotisch syndroom. Het spectrum varieert tussen populaties en er zijn founder-effecten beschreven, zoals die geassocieerd met p.Arg138Gln in Europa.
Symptomen
De presentatie omvat intense proteïnurie, hypoalbuminemie, oedeem en hyperlipidemie. Het begint meestal in de kindertijd, hoewel er aangeboren, juveniele en volwassen vormen bestaan. Vroege gevallen kunnen gegeneraliseerd oedeem, groeiachterstand, infecties, schildklierafwijkingen of trombose vertonen door het urineverlies van eiwitten. De ziekte is meestal resistent tegen glucocorticoïden en kan evolueren naar chronische nierziekte en nierfalen. Genotypen met een ernstig functioneel verlies hebben de neiging om eerder te beginnen, terwijl sommige hypomorfe allelen geassocieerd zijn met een late aanvang en een langzamere progressie.
Beheer van de ziekte
Momenteel bestaat er geen curatieve behandeling die de functie van podocine herstelt. Het management omvat nefrologische follow-up en controle van proteïnurie, bloeddruk, nierfunctie, groei en metabole of trombotische complicaties. Remmers van het renine-angiotensine-aldosteronsysteem kunnen proteïnurie verminderen; diuretica, albumine en andere maatregelen worden ingezet afhankelijk van de klinische situatie. Na bevestiging van een genetische oorzaak moeten langdurige immunosuppressieve behandelingen zonder voordeel worden vermeden. Bij nierfalen wordt gebruik gemaakt van dialyse of transplantatie, met een zeer laag risico op terugval bij NPHS2. Strategieën om de vouwing en het transport van gemuteerde podocine te corrigeren, bevinden zich nog in de preklinische fase.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Lipska-Ziętkiewicz BS. Genetisch steroïdresistent nefritisch syndroom Overzicht. GeneReviews®. 2021.
Mertens ND, Nicolas Frank C, Bolsius L, et al. NPHS2 herzien aan de hand van 208 gevallen en podocine-complexmodellering. Kidney Int Rep. 2026;11(5):106366.
Trautmann A, Vivarelli M, Samuel S, et al. IPNA klinische praktijkrichtlijnen voor de diagnose en behandeling van kinderen met steroïdresistent nefritisch syndroom. Pediatr Nephrol. 2020;35(8):1529-1561.
