Erfelijke aanleg voor kanker geassocieerd met BRIP1 is een tumor-susceptibiliteitssyndroom met matige penetrantie, dat voornamelijk verband houdt met een verhoogd risico op epitheliale kanker van de eierstokken, eileiders en het peritoneum. Het is te wijten aan heterozygote pathogene varianten in BRIP1 en volgt een autosomaal dominant patroon. Het verlies van functie van deze helicase verstoort DNA-herstel, wat genomische instabiliteit en kwaadaardige transformatie bevordert.
Erfelijke kanker (BRIP1-gen)
Het BRIP1-gen codeert voor de FANCJ-helisase, een ATP-afhankelijk eiwit dat interageert met BRCA1. Het is betrokken bij de reparatie van crosslinks tussen strengen, dubbelstrengsbreuken en replicatieblokkerende structuren, binnen de Fanconi-anemie-route en homologe recombinatie.
Pathogene varianten belemmeren de resolutie van stilstaande replicatievorken en bevorderen chromosomale breuken. De aanleg is autosomaal dominant en van onvolledige penetrantie: elke nakomeling heeft 50% kans om de variant te erven, hoewel niet alle dragers kanker ontwikkelen. Het gemiddelde risico op eierstokkanker tot 80 jaar is ongeveer 5,8%, maar varieert per variant en familiegeschiedenis, en concentreert zich voornamelijk na 50 jaar. Huidig bewijs ondersteunt geen klinisch relevante toename van het risico op borstkanker of andere tumoren. Biallelische varianten veroorzaken Fanconi-anemie groep J, een verschillende autosomaal recessieve aandoening.
Symptomen
De genetische aanleg veroorzaakt op zichzelf geen symptomen. Als eierstok-, eileider- of buikvlieskanker zich ontwikkelt, meestal op volwassen leeftijd, kunnen aanhoudende buik- of bekkenuitzetting of -pijn, vroegtijdige verzadiging, veranderde urine- of darmpatronen, gewichtsverlies en vermoeidheid optreden. Het zijn aspecifieke symptomen en sommige tumoren worden in een vergevorderd stadium gediagnosticeerd. De klinische presentatie is variabel: veel dragers ontwikkelen nooit kanker en er is geen kenmerkend fysiek fenotype.
Beheer van de ziekte
De erfelijke aanleg kan niet worden weggenomen, maar er kunnen maatregelen worden genomen om het risico te verminderen. Genetisch advies, individuele beoordeling en cascadeonderzoek bij volwassen familieleden worden aanbevolen. Transvaginale echografie en CA125 detecteren vroege eierstokkanker niet betrouwbaar en verbeteren de overleving niet, dus ze worden niet geadviseerd als routinematige screening. Het wordt aanbevolen om bilaterale salpingo-oöphorectomie ter risicoreductie te overwegen tussen 45 en 50 jaar, na het voltooien van de reproductieve wensen, of eerder bij een familiegeschiedenis van vroege aanvang. De gevolgen van chirurgische menopauze moeten worden uitgelegd en hormoontherapie moet worden overwogen wanneer dit passend is. Uitgestelde oöphorectomie is nog in onderzoek. Tumoren worden behandeld volgens hun oorsprong, stadium en biomarkers; er is geen specifieke therapie uitsluitend gebaseerd op BRIP1.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Cancer Institute NSW. BRIP1 – risicomanagement (vrouwelijk). eviQ. 2026; ID 4118 v.1.
Clinical Genome Resource. BRIP1 – familiaire eierstokkanker: Gezondheidsvaliditeit gen-ziekte. ClinGen. 2023.
Hanson H, Kulkarni A, Loong L, et al. Britse consensusaanbevelingen voor klinisch beheer van kankerrisico voor vrouwen met kiembaan pathogene varianten in genen voor kankerpredispositie: RAD51C, RAD51D, BRIP1 en PALB2. J Med Genet. 2023;60(5):417-429.
Ramus SJ, Song H, Dicks E, et al. Kiembaanmutaties in de BRIP1, BARD1, PALB2 en NBN genen bij vrouwen met eierstokkanker. J Natl Cancer Inst. 2015;107(11):djv214.
