De erfelijke aanleg voor kanker geassocieerd met het RAD51C-gen is te wijten aan heterozygote pathogene varianten die de DNA-reparatie door homologe recombinatie beïnvloeden. Het wordt autosomaal dominant overgeërfd en verhoogt voornamelijk het risico op epitheliale eierstok- of eileiderkanker en borstkanker, met onvolledige penetrantie. Verlies van functie van RAD51C bevordert genomische instabiliteit en tumorvorming.
Erfelijke kanker (RAD51C-gen)
Het RAD51C-gen codeert voor het RAD51C-eiwit, een van de paralogen van de RAD51-recombinase. Dit eiwit maakt deel uit van de BCDX2- en CX3-complexen, die in verschillende fasen van homólogos recombinatie werken, RAD51-filaments stabiliseren en bijdragen aan het repareren van DNA-dubbelstrengsbreuken en het beschermen van replicatievorken.
Wanneer een kopie van RAD51C zijn functie verliest, neemt het vermogen om DNA getrouw te repareren af. In de tumor kan de gezonde kopie geïnactiveerd worden en kan er een tekort aan homólogos recombinatie ontstaan, hoewel dit niet in alle gevallen gebeurt. Het geaccumuleerde gemiddelde risico tot 80 jaar wordt geschat op ongeveer 11% voor buis-ovariumkanker en 21% voor borstkanker, maar varieert afhankelijk van de familiegeschiedenis, andere genetische modifiers en niet-genetische factoren. Pathogene varianten zijn zeldzaam en hun populatieprevalentie is niet goed gedefinieerd; founder-effecten zijn beschreven in specifieke populaties.
Symptomen
Draagsters vertonen geen symptomen voordat ze een tumor ontwikkelen. Eierstok-, eileider- of primair peritoneale kanker treedt meestal op in de volwassenheid, met een verhoogd risico vooral na 50 jaar, en kan leiden tot buikzwelling of -pijn, vroegtijdige verzadiging, urineveranderingen of gewichtsverlies. Borstkanker treedt ook meestal op in de volwassenheid en er is een grotere verhouding van tumoren die negatief zijn voor oestrogeenreceptoren en triple-negatieve tumoren. De leeftijd waarop het begint en de evolutie zijn variabel, en veel draagsters ontwikkelen nooit kanker. Er zijn geen klinisch relevante verbanden vastgesteld met andere tumoren.
Beheer van de ziekte
Er bestaat geen behandeling die genetische aanleg elimineert. Het management is gebaseerd op genetische counseling, individuele risicobeoordeling en preventie of vroege opsporing. CA125 en transvaginale echografie detecteren ovariumkanker in een vroeg stadium niet betrouwbaar; daarom wordt geadviseerd om een risicoverlagende bilaterale salpingo-oöphorectomie te overwegen tussen 45 en 50 jaar, na voltooiing van de kinderwens, of eerder als er eerdere familiale gevallen zijn. Borstbewaking moet worden aangepast aan het berekende risico en begint meestal rond de leeftijd van 40 jaar met mammografie, met MRI bij vrouwen met een hoog risico. Preventieve mastectomie wordt niet routinematig geïndiceerd. Tumoren worden behandeld op basis van hun locatie en kenmerken; deficiëntie van homologe recombinatie kan de behandeling met platinums of PARP-remmers beïnvloeden, maar een kiembaanvariant alleen garandeert geen therapeutische gevoeligheid.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
eviQ Cancer Genetics Referentiecommissie. RAD51C of RAD51D – risicobeheer (vrouw). Cancer Institute NSW. 2026.
Yang X, Song H, Leslie G, et al. Ovarian and Breast Cancer Risks Associated With Pathogenic Variants in RAD51C and RAD51D. J Natl Cancer Inst. 2020;112(12):1242-1250.
Hu C, Hart SN, Gnanaolivu R, et al. Functional and Clinical Characterization of Variants of Uncertain Significance Identifies a Hotspot for Inactivating Missense Variants in RAD51C. Cancer Res. 2023;83(15):2557-2571.
Dawson LM, Smith KN, Werdyani S, et al. A dominant RAD51C pathogenic splicing variant predisposes to breast and ovarian cancer in the Newfoundland population due to founder effect. Mol Genet Genomic Med. 2020;8(2):e1070.
