Galactosemie type III, of UDP-galactose 4'-epimerase deficiëntie, is een zeldzame erfelijke galactosestofwisselingsstoornis veroorzaakt door pathogene varianten in het GALE-gen. Het wordt voornamelijk geërfd met een autosomaal recessief patroon en verstoort de Leloir-route, wat bij gegeneraliseerde vormen leidt tot accumulatie van galactose-1-fosfaat en onevenwichtigheden in suikernucleotiden die essentieel zijn voor de cel functie.
Galactosemie type 3 (gen GALE)
Het GALE-gen levert de instructies voor de productie van het enzym UDP-galactose 4'-epimerase, een sleutelproteïne in het Leloir-pad. Dit enzym katalyseert de reversibele conversie tussen UDP-galactose en UDP-glucose en is ook betrokken bij de balans van andere suikernucleotiden die nodig zijn voor de synthese van glycoproteïnen en glycolipiden. Daarom is de functie ervan belangrijk voor zowel de verwerking van galactose uit de voeding als voor het handhaven van normale cellulaire processen die verband houden met glycosylering.
Wanneer er pathogene varianten in GALE aanwezig zijn, kan de enzymatische activiteit variabel verminderd zijn. De ziekte vormt een klinisch spectrum dat een perifere vorm omvat, die over het algemeen goedaardig is en beperkt blijft tot bloedcellen; een intermediaire vorm; en een gegeneraliseerde vorm, waarbij het tekort meerdere weefsels aantast en op klassieke galactosemie kan lijken. In ernstige vormen bevordert blootstelling aan lactose of galactose de accumulatie van galactose-1-fosfaat en galactitol, en vermindert het de beschikbaarheid van UDP-galactose, met lever-, oog- en neurologische aantasting. De overerving is autosomaal recessief, dus er zijn twee pathogene varianten in GALE nodig. Het is een zeer zeldzame ziekte; de vormen die door neonatale screening worden gedetecteerd, komen vaker voor dan de gegeneraliseerde vorm en zijn vaker beschreven in bepaalde populatiegroepen, hoewel de prevalentiegegevens beperkt zijn.
Symptomen
De leeftijd van aanvang en de ernst zijn afhankelijk van de mate en de weefselverdeling van het enzymdeficiëntie. De perifere vorm is meestal asymptomatisch en wordt geïdentificeerd door neonatale screening of door biochemische onderzoeken. De gegeneraliseerde vorm manifesteert zich in de neonatale periode, na inname van moedermelk of formule met lactose, met symptomen die vergelijkbaar zijn met galactosemie type I: voedselweigering, braken, gewichtsverlies, icterus, hepatomegalie, afwijkende leverfunctie, aminoacidurie en cataract. Bij sommige patiënten kunnen langdurige complicaties aanhouden, zoals ontwikkelingsachterstand, kleine gestalte, neurosensorische gehoorverlies of skeletafwijkingen.
Beheer van de ziekte
De behandeling hangt af van het klinische en biochemische subtype. Bij pasgeborenen met een vermoeden van GALE-deficiëntie wordt aanbevolen om vroegtijdig te beginnen met galactosa/lactoserestrictie terwijl de diagnostische karakterisering wordt voltooid. In de perifere vorm, zodra deze is bevestigd, is het mogelijk niet nodig om strikte beperkingen te handhaven. In de gegeneraliseerde vorm is de belangrijkste behandeling een galactosa- en lactoserestrictie dieet om acute manifestaties te voorkomen of te corrigeren, hoewel overmatige restrictie moet worden vermeden omdat UDP-galactosa nodig is voor de endogene synthese van glycoconjugaten. Follow-up omvat monitoring van galactose-1-fosfaat of galactitol, groei, ontwikkeling, gezichtsvermogen, gehoor en leverfunctie. Er is momenteel geen goedgekeurde enzymvervangende therapie.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Fridovich-Keil J, Bean L, He M, et al. Epimerase Deficiency Galactosemia. 2011 jan 25 [bijgewerkt 2021 mrt 4]. In: Adam MP, Bick S, Mirzaa GM, Pagon RA, Wallace SE, Amemiya A, redacteuren. GeneReviews® [Internet]. Seattle (WA): University of Washington, Seattle; 1993–2025.
Tong F, Yang R, Hong F, et al. Een eerste casusrapport van UDP-galactose-4'-epimerase-deficiëntie in China: genotype en fenotype. J Pediatr Endocrinol Metab. 2016 mrt;29(3):379-83.
