Galactosialidose is een lysosomale stapelingsziekte met autosomaal recessieve overerving, veroorzaakt door biallelische varianten in het gen CTSA. Dit gen codeert voor cathepsine A of beschermend eiwit, dat nodig is om β-galactosidase en neuraminidase 1 te stabiliseren. De aantasting ervan leidt tot een gecombineerd tekort aan deze enzymen, met accumulatie van sialyloligosacchariden en andere glyconjugaten, en resulteert in een progressieve multisysteemziekte, met name neurologisch.
Galactosialidose
Het CTSA-gen codeert voor cathapsine A, ook wel beschermend proteïne/cathapsine A (PPCA) genoemd. Dit eiwit werkt in de lysosomen en vormt een multienzymcomplex met β-galactosidase en neuraminidase 1. De belangrijkste functie is het beschermen en stabiliseren van deze enzymen, zodat ze correct kunnen deelnemen aan de afbraak van glycoproteïnen, oligosacchariden en andere verbindingen die galactose of sialinezuur bevatten.
Wanneer er pathogene varianten in CTSA bestaan, is cathapsine A deficiënt of instabiel, wat resulteert in een secundaire afname van de activiteit van β-galactosidase en neuraminidase 1. Als gevolg hiervan hopen niet afgebroken substraten zich op in de lysosomen van talrijke weefsels, met invloed op het centrale zenuwstelsel, het skelet, de nieren, de ogen en andere organen. De ziekte presenteert zich met een breed klinisch spectrum, met vroeg-kinderlijke, laat-kinderlijke en juveniele/volwassen vormen. Het wordt autosomaal recessief overgeërfd en is een ultrarare aandoening, met meer dan honderd beschreven gevallen; de juveniele/volwassen vorm is vaker waargenomen in de Japanse bevolking en in enkele specifieke familiegroepen.
Symptomen
De leeftijd van aanvang en de ernst variëren per subtype. De vroege infantile vorm kan zich manifesteren vanaf de prenatale of neonatale periode met foetale waterzucht, hepato-splenomegalie, oedeem, nierbetrokkenheid en ernstige neurologische achteruitgang. De late infantile vorm verschijnt meestal in de vroege kinderjaren met grove gelaatstrekken, multiple dysostose, ontwikkelingsachterstand, gehoorverlies, visuele stoornissen, myoclonieën en insulten. Bij de juvenile/volwassen vorm, met een langzamere progressie, kunnen ataxie, myoclonieën, angiokeratomen, gangstoornissen, variabele cognitieve achteruitgang en gehoor- of visueel verlies overheersen.
Beheer van de ziekte
Er bestaat momenteel geen goedgekeurde curatieve behandeling voor galactosialidose. De behandeling is voornamelijk symptomatisch en ondersteunend, met multidisciplinaire opvolging om epileptische aanvallen of myoclonieën, renale, respiratoire, oftalmologische, auditieve, orthopedische en nutritionele complicaties te beheersen. Stamceltransplantatie is in sommige gevallen geprobeerd, met wisselende resultaten en beperkt voordeel op de neurologische aantasting. Gentherapie en andere gerichte strategieën zijn nog in onderzoek.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Annunziata I, d'Azzo A. Galactosialidose: historische aspecten en overzicht van onderzochte en opkomende behandelingsopties. Expert Opin Orphan Drugs. 2017;5(2):131-141.
E O MD, G T, T E, et al. Galactosialidose bij een pasgeborene met een nieuwe mutatie in het CTSA-gen, die zich presenteerde met voorbijgaande hyperparathyreoïdie. Balkan J Med Genet. 2017 Dec 29;20(2):95-98.
Toki M, Tsunoda K, So T, et al. Juveniele/volwassen galactosialidose met een homozygote CTSA-variant zonder bloedverwantschap. Hum Genome Var. 2025 Sep 26;12(1):20.
Sharma S, Gupta S, Mehta AP, et al. Infantiële Galactosialidose met Nieuwe Mutatie: Een Vroege Presentatie. J Pediatr Genet. 2021 Jul 29;12(4):325-328.
Ngiwsara L, Dhachpramuk D, Sawangareetrakul P, et al. Nieuwe CTSA-variant geïdentificeerd bij een Thaise familie met laat-infantiële galactosialidose. Ann Hum Genet. 2025 Mei;89(2-3):126-131.
Alsahlawi Z, Alhadi ZJ, Abdulla EA, et al. Galactosialidose: een verslag van drie gevallen gediagnosticeerd met een founder genetische mutatie in de Bahreinse populatie. Cureus. 2025 Jan 20;17(1):e77750.
