Het Holt-Oram syndroom (HOS) is een genetische ontwikkelingsstoornis die afwijkingen van de bovenste ledematen, met name de radius, combineert met aangeboren hartafwijkingen en/of hartgeleidingsstoornissen. Het wordt voornamelijk veroorzaakt door pathogene varianten in het TBX5-gen en volgt een autosomaal dominant overervingspatroon. De verstoring van deze transcriptiefactor interfereert met cruciale embryonale programma's voor de gecoördineerde vorming van het hart, de armen en de handen.
Holt-Oram syndroom
Het TBX5-gen (T-Box Transcription Factor 5) codeert voor een transcriptiefactor die bindt aan DNA en de expressie reguleert van andere genen die betrokken zijn bij de embryonale ontwikkeling. De functie ervan is met name van belang bij de vorming van de bovenste ledematen, met name de radiale as die aanleiding geeft tot de duim, het spaakbeen en carpale structuren, en bij de ontwikkeling van het harttussenschot en het elektrische geleidingssysteem van het hart. Pathogene varianten in TBX5 verminderen de hoeveelheid of functie van het TBX5-eiwit, wat leidt tot een haplo-insufficiëntiedefect of een aantasting van het vermogen ervan om te binden aan DNA en doelgenen te activeren. Als gevolg hiervan ontstaan aangeboren misvormingen van de bovenste ledematen en structurele hartafwijkingen, met name atriale of ventriculaire septale defecten, samen met het risico op geleidingsstoornissen. De ziekte wordt autosomaal dominant overgeërfd; elke nakomeling van een getroffen persoon heeft 50% kans om de variant te erven. De klinische expressie is zeer variabel, zelfs binnen dezelfde familie, en veel gevallen ontstaan de novo. De incidentie wordt geschat op ongeveer 1 op de 100.000 levendgeborenen.
Symptomen
Het SHO is vanaf de geboorte aanwezig, hoewel de manifestaties mild kunnen zijn en aanvankelijk onopgemerkt blijven. Afwijkingen van de bovenste ledematen treffen de radius en kunnen variëren van hypoplasie van de thenar-eminentie, hypoplastische, trifalangeale of afwezige duim, tot hypoplasie of afwezigheid van de radius en significante verkorting van de onderarm. De afwijkingen zijn doorgaans bilateraal en asymmetrisch. Cardiale betrokkenheid kan septumdefecten, complexe hartafwijkingen en geleidingsstoornissen zoals sinustachycardie of AV-blok omvatten, die onvoorspelbaar kunnen verlopen. De cognitieve ontwikkeling wordt over het algemeen niet aangetast.
Beheer van de ziekte
Het management van het Holt-Oram syndroom is multidisciplinair en richt zich op het vroegtijdig detecteren en behandelen van cardiale en functionele complicaties. Cardiologische beoordeling met een elektrocardiogram en echocardiogram wordt aanbevolen bij de diagnose, evenals periodieke follow-up om structurele defecten, aritmieën of geleidingsstoornissen te identificeren; sommige patiënten hebben mogelijk een hartoperatie, medicamenteuze behandeling of een pacemakerimplantatie nodig. Afwijkingen van de bovenste ledematen worden beheerd met revalidatie, ergotherapie, orthopedische chirurgie of protheses wanneer nodig om de functie te verbeteren. Genetische counseling is belangrijk om het familiaire risico te evalueren, familieleden met risico te bestuderen en prenatale of pre-implantatie diagnostische opties aan te bieden indien de causale variant bekend is.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Vanlerberghe C, Petit F. Holt-Oram Syndroom. 2004 jul 20 [bijgewerkt 2025 jul 31]. In: Adam MP, Bick S, Mirzaa GM, Pagon RA, Wallace SE, Amemiya A, redacteuren. GeneReviews® [Internet]. Seattle (WA): University of Washington, Seattle; 1993–2025.
Krauser AF, Ponnarasu S, Schury MP. Holt-Oram Syndroom. 2023 aug 14. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 jan–.
Skwarek-Dziekanowska A, Wójtowicz-Ściślak A, Sobieszek G. Holt-Oram syndroom. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2024 jan;28(1):336-341.
