cblB Type Methylmalon aciduria
Binnen de groep van vitamine B12 (of cobalamine)-afhankelijke methylmalonzuururieën, die worden gekenmerkt door het feit dat patiënten meestal reageren op behandeling met vitamine B12, vinden we methylmalonzuururie type cblB.
Methylmalonzuururie type cblA (elders besproken in dit deel over erfelijke aandoeningen) wordt veroorzaakt door defecten in het MMAA-gen, terwijl methylmalonzuururie type cblB wordt veroorzaakt door veranderingen in het MMAB-gen, dat codeert voor een co-enzym dat interacteert met het mitochondriale enzym methylmalonyl-CoA mutase (mut). Het mut-enzym speelt een essentiële rol in het eiwit-, lipiden- en cholesterolmetabolisme.
Symptomen
De symptomen van cblB-methylmalonzuuremie treden meestal op tussen het eerste levensjaar en 14 jaar. Er ontstaat een ophoping van methylmalonzuur in het bloed en de urine, waardoor deze vloeistoffen zuurder worden (acidemie). Patiënten kunnen zich presenteren met lethargie, groeiachterstand, herhaaldelijk braken, uitdroging, ademnood en hypotonie, bloedarmoede, intellectuele achterstand en levensbedreigende zuurcrises.
Het kan een laat begin en verloop hebben met ataxie, dementie en psychose. In 66% van de gevallen kan het leiden tot een chronische nierziekte.
Beheer van de ziekte
De diagnose methylmalonzuururie is gebaseerd op biochemische tests. Een verhoogde productie van methylmalonzuur en zijn metabolieten wordt opgespoord door middel van chromatografie in urine- en/of bloedmonsters. In veel landen wordt deze pathologie opgenomen in de screening van pasgeborenen. Bovendien wordt het vaak gecombineerd met analyse van mutaties en/of enzymactiviteit om het betrokken type methylmalonzuururie te profileren. Het bepalen van het type acidurie is belangrijk omdat de mutatie-, cblA- en cblB-vormen een betere prognose en uitkomst hebben.
Patiënten met methylmalonzuururie type cblB kunnen worden behandeld met hydroxocobalamine om het methylmalonzuurgehalte in de lichaamsvloeistoffen te verlagen, maar alleen in die gevallen die op behandeling reageren.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Baumgartner MR, Hörster F, Dionisi-Vici C, et al. Proposed guidelines for the diagnosis and management of methylmalonic and propionic acidemia. Orphanet J Rare Dis. 2014 Sep 2;9:130.
Brasil S, Richard E, Jorge-Finnigan A, et al. Methylmalonic aciduria cblB type: characterization of two novel mutations and mitochondrial dysfunction studies. Clin Genet. 2015 Jun;87(6):576-81.
Lerner-Ellis JP, Gradinger AB, Watkins D, et al. Mutation and biochemical analysis of patients belonging to the cblB complementation class of vitamin B12-dependent methylmalonic aciduria. Mol Genet Metab. 2006 Mar;87(3):219-25.
Lofgren M, Banerjee R. Loss of allostery and coenzyme B12 delivery by a pathogenic mutation in adenosyltransferase. Biochemistry. 2011 Jun 28;50(25):5790-8.
