Sialidose is een erfelijke lysosomale opslagstoornis, met autosomaal recessieve overerving, veroorzaakt door pathogene varianten in het NEU1-gen. Deze veranderingen verminderen of annuleren de activiteit van neuraminidase 1, wat leidt tot accumulatie van gesialyleerde oligosachariden en glycopeptiden in de lysosomen, met variabele aantasting van het zenuwstelsel, het netvlies en andere weefsels.
Sialidose
Het NEU1-gen codeert voor neuraminidase 1 of lysosomale sialidase, een enzym dat verantwoordelijk is voor het verwijderen van terminale sialinezuurresiduen van glycoproteïnen, glycolipiden en oligosacchariden binnen de lysosomen. Deze reactie maakt de volledige afbraak en recycling van complexe macromoleculen mogelijk. Om stabiel te functioneren, maakt neuraminidase 1 deel uit van een lysosomaal multienzymcomplex samen met andere beschermende eiwitten.
Wanneer er pathogene varianten in NEU1 aanwezig zijn, neemt de resterende enzymatische activiteit af en hopen niet-afgebroken gesialyleerde verbindingen zich op in meerdere weefsels. De ziekte wordt beschouwd als een klinisch spectrum dat sialidose type I omvat, milder en met late aanvang, ook bekend als het kersenvlek-en-myoclonussyndroom; en sialidose type II, met congenitale, infantile of juveniele aanvang, met meer uitgesproken multisystemische betrokkenheid. De overerving is autosomaal recessief, wat betekent dat de getroffen persoon een aangepaste kopie van het gen van elke ouder moet erven. Het is een ultrarare ziekte, met minder dan enkele honderden beschreven gevallen, zonder duidelijke wereldwijde populatievoorkeur, hoewel sommige terugkerende varianten zijn beschreven in specifieke groepen.
Symptomen
De leeftijd van aanvang en de ernst zijn afhankelijk van het subtype en de resterende enzymactiviteit. Sialidose type I verschijnt gewoonlijk tijdens de adolescentie of vroege volwassenheid, met progressieve myoclonieën, ataxie, epileptische aanvallen, gezichtsverlies en de karakteristieke maculaire kersenrode vlek, meestal zonder dysmorfische kenmerken of significante intellectuele achteruitgang. Sialidose type II manifesteert zich eerder en kan fetale hydrops vertonen, of bij zuigelingen en kinderen, grove gelaatstrekken, multiple dysostose, hepato-splenomegalie, ontwikkelingsachterstand, convulsies en oogafwijkingen. De diagnose wordt ondersteund door een verhoogd gehalte aan gesialyleerde oligosacchariden en bevestigd door enzymatische en genetische analyse.
Beheer van de ziekte
Er bestaat momenteel geen curatieve behandeling of goedgekeurde enzymvervangende therapie voor sialidose. Het management is symptomatisch en multidisciplinair, met controle van epileptische aanvallen en myoclonieën, fysieke en ergotherapie, visuele ondersteuning, orthopedische, respiratoire en voedingsopvolging indien nodig, en monitoring van systemische complicaties.
Bij ernstige vormen is de behandeling gericht op het behoud van de levenskwaliteit en het voorkomen van secundaire complicaties. Strategieën zoals gentherapie, farmacologische chaperonnes en substraatreductie worden onderzocht, maar maken nog geen deel uit van het standaard klinische management.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Khan A, Sergi C. Sialidosis: Een Overzicht van Morfologie en Moleculaire Biologie van een Zeldzame Pediatrische Aandoening. Diagnostics (Basel). 2018 Apr 25;8(2):29.
Ding Y, Cheng M, Gong C. Twee gevallen van type I sialidose en een literatuuronderzoek. Orphanet J Rare Dis. 2024 Nov 27;19(1):440.
Kılıç M, İcil S, Sezer A, et al. Sialidose type 1 bij een Turkse familie: een casusrapport en literatuuronderzoek. J Pediatr Endocrinol Metab. 2024 Dec 30;38(2):176-186.
Ahn JH, Kim AR, Lee C, et al. Type 1 Sialidose Patiënt met een Nieuwe Deletiemutatie in het NEU1 Gen: Casusrapport en Literatuuronderzoek. Cerebellum. 2019 Jun;18(3):659-664.
Peng ML, Chau SF, Chien JY, et al. Genetische Inzichten en Klinische Implicaties van NEU1 Mutaties in Sialidose. Genes (Basel). 2025 Jan 25;16(2):151.
