Barttersyndroom type 3 is een erfelijke nier tubulopathie met autosomaal recessieve overerving, veroorzaakt door biallelische varianten in het gen CLCNKB. Dit gen codeert voor het chloridekanaal ClC-Kb, dat nodig is voor de terugresorptie van zout in de distale segmenten van de nefron. De disfunctie ervan veroorzaakt renale verlies van chloride, natrium en water, met hypokaliëmie, metabole alkalose en een normale of lage bloeddruk.
Syndroom van Bartter type 3
Het CLCNKB-gen levert instructies voor de productie van de chloridekanaal ClC-Kb, behorend tot de CLC-familie. Dit kanaal wordt voornamelijk tot expressie gebracht in de dikke stijgende tak van de lis van Henle, de distale tubulus contortus en andere niersegmenten, waar het de basolaterale chloride-uitgang uit tubulaire cellen naar het bloed faciliteert. Dit proces is essentieel voor de nier om natriumchloride goed te kunnen reabsorberen en de water- en elektrolytenbalans te handhaven.
Wanneer er pathogene varianten in CLCNKB aanwezig zijn, is het ClC-Kb-kanaal disfunctioneel of afwezig. Dit leidt tot chronisch renaal zoutverlies, activering van het renine-angiotensine-aldosteron-systeem, hypokaliëmie, hypochloremie en metabole alkalose. Bartter syndroom type 3 is een van de meest voorkomende subtypen en vertoont grote klinische heterogeniteit: het kan zich manifesteren als een neonatale of klassieke vorm van Bartter, maar ook als een mildere fenotype die lijkt op Gitelman syndroom, met hypomagnesiëmie en hypocalsurie bij sommige patiënten. De overerving is autosomaal recessief, dus het getroffen individu moet een gealtereerde kopie van het gen van elke ouder erven. De wereldwijde incidentie van Bartter syndroom is laag, geschat op ongeveer 1 op de 1.000.000 levendgeborenen, hoewel er terugkerende of founder varianten bestaan in sommige populaties.
Symptomen
De leeftijd waarop het Bartter-syndroom type 3 begint, varieert, van de neonatale periode tot de late kindertijd of volwassenheid. De meest voorkomende symptomen zijn polyurie, polydipsie, terugkerende uitdroging, braken, spierzwakte, krampen en groeivertraging bij zuigelingen. Laboratoriumonderzoek toont doorgaans hypokaliëmie, metabole alkalose, verhoogde renine- en aldosteronspiegels, en een normale of lage bloeddruk. Sommige patiënten presenteren zich met een neonataal beeld met vroeggeboorte of polyhydramnion, terwijl anderen mildere en latere symptomen hebben, met biochemische kenmerken die lijken op het Gitelman-syndroom.
Beheer van de ziekte
Het management is gericht op het voorkomen van uitdroging en het consequent corrigeren van elektrolytstoornissen. De behandeling omvat meestal orale suppletie van kalium en natrium, adequate vochtinname en, in sommige gevallen, magnesium. Om het renaal verlies van zout te verminderen, kunnen niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen, zoals indometacine of ibuprofen, worden gebruikt, altijd met monitoring van mogelijke gastro-intestinale en renale effecten. Bij bepaalde patiënten worden kaliumsparende medicijnen toegevoegd, zoals spironolacton, eplerenon of amiloride. De follow-up moet regelmatige controles van groei, bloeddruk, elektrolyten, nierfunctie en complicaties zoals nefrocalcinose of chronische nierziekte omvatten. Genetisch familieadvies wordt aanbevolen.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
García-Castaño A, Gómez-Conde S, Gondra L, et al. Genotypische variabiliteit bij patiënten met klinische diagnose van Bartter syndroom type 3. Sci Rep. 2023 Aug 3;13(1):12587.
Seys E, Andrini O, Keck M, et al. Klinisch en genetisch spectrum van Bartter syndroom type 3. J Am Soc Nephrol. 2017 Aug;28(8):2540-2552.
Han Y, Cheng H, Shao S, et al. Dertien nieuwe CLCNKB-varianten en genotype/fenotype-associatiestudie bij 42 Chinese patiënten met Bartter syndroom type 3. Endocrine. 2020 Apr;68(1):192-202.
