Het Chédiak-Higashi syndroom (CHS) is een multisysteem primair immuundeficiëntie, autosomaal recessief overerfd, veroorzaakt door biallelische varianten in het LYST-gen. Verstoring van het lysosomale verkeer produceert gigantische en disfunctionele granulen in leukocyten, melanocyten en zenuwcellen, wat leidt tot terugkerende infecties, oculocutaal gedeeltelijk albinisme, bloedingsneiging en een risico op lymfohistiocytische hemofagocytose.
Syndroom van Chédiak–Higashi
Het LYST-gen (Lysosomal Trafficking Regulator) codeert voor een eiwit dat betrokken is bij de regulatie van de grootte, rijping en beweging van lysosomen en andere gerelateerde organellen, zoals leukocytenkorrels, melanosomen en bloedplaatjeskorrels. Deze structuren zijn essentieel voor celafbraak, immuunrespons, pigmentatie en stolling. In immuuncellen maken ze het mogelijk om enzymen en cytotoxische moleculen op te slaan en vrij te geven die nodig zijn om micro-organismen en geïnfecteerde cellen te vernietigen. Bij pathogenetische varianten in LYST worden abnormaal grote lysosomale korrels gevormd die niet goed mobiliseren of secreteren. In neutrofielen en cytotoxische lymfocyten vermindert dit defect het vermogen om bacteriën te elimineren en bevordert het ernstige of terugkerende infecties. In melanocyten verstoort het de distributie van melanine en veroorzaakt het hypopigmentatie van huid, haar en ogen. Neuronale aantasting kan progressieve neurologische manifestaties veroorzaken, vooral bij atypische vormen of bij langdurige overlevenden. De overerving is autosomaal recessief, dus de getroffen persoon moet twee veranderde kopieën van het gen erven. Het is een ultrarare ziekte, met minder dan 500 gevallen beschreven in de literatuur en zonder duidelijke etnische voorkeur.
Symptomen
Het begin van het Chédiak-Higashi-syndroom treedt meestal op in de kindertijd. De belangrijkste symptomen zijn terugkerende en ernstige bacteriële infecties, oculocutanistisch gedeeltelijk albinisme (licht of zilverkleurig haar, bleke huid, fotofobie of nystagmus) en een neiging tot bloedingen of gemakkelijke blauwe plekken. Een kenmerkende complicatie is de versnelde fase, equivalent aan hemophagocytaire lymfohistiocytose, die zich presenteert met koorts, hepato(spleno)megalie, cytopenieën en levensbedreigende systemische ontsteking. Perifere neuropathie, ataxie, cognitieve achteruitgang of parkinsonisme kunnen ook optreden. De bevinding van gigantische granulocyten in leukocyten op een bloeduitstrijkje is een belangrijk morfologisch kenmerk voor het oriënteren van de diagnose.
Beheer van de ziekte
Het beheer van CHS is complex en moet worden uitgevoerd in centra met ervaring in immuundeficiënties en lymfohistiocytose met fagocyten. Infecties vereisen vroege behandeling en, in sommige gevallen, antimicrobiële profylaxe of ondersteuning met granulocytkoloniestimulerende factor. De versnelde fase wordt behandeld met immunosuppressie en chemotherapie om de inflammatoire hyperactivatie te beheersen. Hematopoëtische stamceltransplantatie, idealiter vroeg uitgevoerd en vóór significante neurologische schade, is de enige curatieve behandeling voor hematologische en immunologische manifestaties. Het corrigeert echter geen albinisme en voorkomt progressieve neurodegeneratie niet noodzakelijkerwijs, waardoor langdurige neurologische, oftalmologische en ondersteunende follow-up nodig is.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Talbert ML, Malicdan MCV, Introne WJ. Chediak-Higashi syndroom. Curr Opin Hematol. 2023 jul 1;30(4):144-151.
Deng R, Zhao J, Liang J, et al. Chediak-Higashi syndroom: een uitgebreid casusverslag en literatuuroverzicht. Clin Lab. 2025 apr 1;71(4).
Greene S, Soldatos A, Toro C, et al. Chediak-Higashi syndroom: van hoofd tot teen spectrum. Semin Pediatr Neurol. 2024 dec;52:101168.
