Het Coffin-Lowry syndroom (CLS) is een zeldzame genetische aandoening veroorzaakt door pathogene varianten in het RPS6KA3 gen, dat codeert voor het eiwitkinase RSK2. Het wordt geërfd volgens een X-gebonden dominante overerving en wordt gekenmerkt door ontwikkelingsachterstand, verstandelijke handicaps, kenmerkende gelaatstrekken en skeletafwijkingen, waarbij de aandoening over het algemeen ernstiger is bij mannen dan bij vrouwen.
Syndroom van Coffin–Lowry
Het RPS6KA3-gen (ribosomaal proteïne S6 kinase A3) bevindt zich op chromosoom X en codeert voor het eiwit RSK2, een kinase dat betrokken is bij de MAPK/ERK-signaalroute. Deze route is betrokken bij signaaloverdracht van het celoppervlak naar de celkern en reguleert processen zoals neuronale differentiatie, synaptische plasticiteit, leren, geheugen en groei van verschillende weefsels. Pathogene varianten in RPS6KA3 verminderen of annuleren de functie van RSK2, waardoor essentiële signaalroutes tijdens de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel en skelet worden verstoord. Bij hemozygote mannen veroorzaakt de ziekte doorgaans matige tot ernstige intellectuele beperking en kenmerkende klinische kenmerken; bij heterozygote vrouwen is de expressie zeer variabel, van milde tot duidelijkere manifestaties, deels door de differentiële inactivering van het X-chromosoom. De meeste beschreven gevallen zijn sporadisch of de novo, hoewel er ook familiale transmissie kan voorkomen. De geschatte prevalentie is laag, rond 1 op de 40.000-50.000 mannen, zonder duidelijke etnische voorkeur.
Symptomen
De symptomen worden meestal duidelijk tijdens de kindertijd, aangezien er sprake is van motorische en taalontwikkelingsachterstand. Bij jongens komen vaak verstandelijke beperkingen, hypotonie, kleine gestalte, steeds karakteristiekere gelaatstrekken, kleine handen met brede of puntige vingers en skeletafwijkingen zoals kyfose of scoliose voor. Sommige patiënten vertonen episodes van vallen geïnduceerd door prikkels, met name geluiden of schrikreacties, naast convulsies, gehoorstoornissen, slaapapneu of hartcomplicaties. Bij vrouwen kan het fenotype milder en variabeler zijn.
Beheer van de ziekte
Er bestaat geen genezende behandeling voor het Coffin-Lowry syndroom, dus het management is symptomatisch en multidisciplinair. Vroege stimulatieprogramma's, fysiotherapie, ergotherapie, logopedie en geïndividualiseerde educatieve ondersteuning worden aanbevolen. Krampen en valpartijen worden behandeld op basis van hun klinische presentatie, en skeletafwijkingen, met name progressieve scoliose, vereisen orthopedische follow-up en, in sommige gevallen, chirurgie. Cardiale, auditieve, respiratoire en ontwikkelingsbewaking, evenals familie genetische counseling, worden ook geadviseerd.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Lv Y, Zhu L, Zheng J, et al. Groeiproblemen bij het Coffin-Lowry syndroom: een casusbeschrijving en literatuuronderzoek. Front Pediatr. 2019 25 jan;6:430.
Fung JLF, Rethanavelu K, Luk HM, et al. Coffin-Lowry syndroom bij Chinezen. Am J Med Genet A. 2019 okt;179(10):2043-2048.
Kim JS, Ilaria S, Hundal J, et al. Coffin-Lowry Syndroom: Een geval van klinische convergentie voor psychologie, neuropsychologie, psychiatrie, genetica en neurowetenschappen. J Child Neurol. 2025 mei;40(5):374-378.
