Allopurinol (Bijwerkingen)

Allopurinol is een medicijn dat voornamelijk wordt gebruikt om de urinezuurspiegel te verlagen bij bepaalde klinische aandoeningen. Sommige mensen kunnen een hogere genetische aanleg hebben om ernstige bijwerkingen te ontwikkelen die geassocieerd zijn met deze behandeling. Het HLA-B*58:01-allel is in verband gebracht met een verhoogd risico op ernstige huidreacties, zoals het Stevens-Johnson-syndroom en toxische epidermale necrolyse.

Allopurinol is een xanthineoxidaseremmer die wijdverbreid wordt gebruikt voor de behandeling van hyperurikemie en jicht. Door de productie van urinezuur te verminderen, helpt het de afzetting van uraatkristallen en de ontwikkeling van jichtaanvallen te voorkomen.

Hoewel het over het algemeen goed wordt verdragen, kan allopurinol geassocieerd worden met bijwerkingen die variëren van milde huiduitslag tot potentieel ernstige overgevoeligheidssyndromen. Een van de belangrijkste farmacogenetische factoren die verband houden met het risico op ernstige toxiciteit is de aanwezigheid van het HLA-B*58:01-allel.

Hoewel de incidentie van ernstige bijwerkingen relatief laag is, heeft de hoge morbiditeit en mortaliteit geleid tot intensief onderzoek naar risicovoorspellende factoren, met name farmacogenetische markers. Onder deze markers heeft HLA-B*58:01 zich gevestigd als de meest relevante genetische determinant die geassocieerd wordt met ernstige cutane bijwerkingen van allopurinol (SCAR, Severe Cutaneous Adverse Reactions).

Werkingsmechanisme

Allopurinol is een structureel analoog van hypoxanthine dat xanthineoxidase remt, het enzym dat verantwoordelijk is voor de omzetting van hypoxanthine in xanthine en van xanthine in urinezuur. De actieve metaboliet, oxypurinol, draagt significant bij aan het therapeutische effect door een langdurige remming van de xanthineoxidasestofwisseling. Als gevolg hiervan dalen de serum- en urineconcentraties van urinezuur, waardoor het risico op de vorming van uraatkristallen afneemt en de oplossen van bestaande afzettingen wordt bevorderd.

Contra-indicaties

Allopurinol is gecontra-indiceerd bij patiënten met bekende overgevoeligheid voor de werkzame stof of een van de hulpstoffen.

Speciale voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een nierfunctiestoornis, aangezien de ophoping van oxypurinol het risico op bijwerkingen kan verhogen.

Evenzo vereist gelijktijdige toediening met azathioprine, mercaptopurine of andere geneesmiddelen die door xanthineoxidase worden gemetaboliseerd, een dosisaanpassing en nauwkeurige monitoring vanwege het risico op ernstige toxiciteit.

Bij personen die drager zijn van het HLA-B*58:01-allel, moet de behandeling met allopurinol worden vermeden indien er geschikte therapeutische alternatieven beschikbaar zijn, vanwege het significante verhoogde risico op ernstige cutane overgevoeligheidsreacties.

Bijwerkingen

Allopurinol wordt over het algemeen goed verdragen en de meeste bijwerkingen zijn mild, waaronder gastro-intestinale klachten, misselijkheid, braken, diarree, hoofdpijn, huiduitslag en voorbijgaande verhogingen van leverenzymen. In zeldzame gevallen kan het echter ernstige cutane bijwerkingen (SCAR) veroorzaken, een groep potentieel dodelijke immuungemedieerde overgevoeligheidssyndromen, waaronder het syndroom van Stevens-Johnson (SJS), toxische epidermale necrolyse (TEN) en het syndroom van geneesmiddelenreactie met eosinofilie en systemische symptomen (DRESS).

Handelsnamen

Allopurinol wordt onder verschillende merknamen verkocht, waaronder:

• Aloprim®
• Urosin®
• Zyloric®
• Zyloprim®