De ernstigste bijwerking veroorzaakt door het gebruik van antracyclines als chemotherapeutica is cardiotoxiciteit, die kan leiden tot disfunctie en hartfalen. Varianten van de genen ARG, UGT1A6 en SLC28A3 beïnvloeden het risico op deze bijwerking en de analyse ervan wordt steeds belangrijker bij het bepalen van de meest geschikte behandeling voor elke patiënt.
Daunorubicine, Doxorubicine (Bijwerkingen)
Antracyclines worden al meer dan 60 jaar gebruikt bij de behandeling van kanker en hebben veel levens gered, maar een belangrijke beperking van het gebruik ervan is cardiotoxiciteit.
Daunorubicine is een antracycline dat wordt gebruikt bij de behandeling van acute myeloïde leukemie en acute lymfoïde leukemie bij kinderen, hoewel het ook bij volwassen patiënten kan worden gebruikt.
Doxorubicine wordt gebruikt voor de behandeling van bepaalde soorten kanker van de urineblaas, borst, longen, maag en eierstokken, Ewing-sarcoom, Hodgkin-lymfoom (ziekte van Hodgkin) en non-Hodgkin-lymfoom, Wilms-tumor, schildklierkanker, neuroblastoom en bepaalde leukemieën.
WERKINGSM механизме
Antracyclines veranderen het DNA via verandering van topoisomerase, een essentieel enzym voor de replicatie en synthese van DNA, waardoor de celcyclus stopt en geprogrammeerde celdood optreedt.
CONTRA-INDICATIES
Behandeling met antracyclines is gecontra-indiceerd bij overgevoeligheid voor antracyclines en antraceendionen, aanhoudende myelosuppressie, ernstige infecties, ernstige leverbeschadiging, hartfalen, recent myocardinfarct, ernstige aritmieën, eerdere behandelingen met dezelfde of een andere cardiotoxische antracycline, zwangerschap en borstvoeding.
BIJWERKINGEN
- Misselijkheid, braken en maagpijn
- Zweren in mond en keel
- Gewichtsverlies of -toename
- Spierzwakte
- Haarverlies
- Tintelingen in handen en voeten
Neem onmiddellijk contact op met uw arts als u last krijgt van netelroos, huiduitslag, jeuk, moeite met ademhalen of slikken, of als u epileptische aanvallen krijgt.
Zoals vermeld, is cardiotoxiciteit een nadelig effect dat het gebruik ervan beperkt en acuut (tijdens de behandeling), vroeg (tijdens het eerste jaar van de behandeling) of laat (jaren of decennia later) kan optreden. Daarom moet een nauwlettende follow-up van patiënten plaatsvinden voor, tijdens en na de oncologische therapie. De bepaling van de LVEF (linkerventrikelejectiefractie) door middel van echocardiografie of met de techniek van radionuclide ventriculografie met multi gated acquisition (MUGA) en MRI zijn tests die worden uitgevoerd om te beoordelen of er sprake is van cardiotoxiciteit. De biochemische markers die kunnen worden gebruikt voor de vroege detectie van hartschade zijn troponine T en het N-terminale pro-hersen natriuretisch peptide (NT-proBNP).
MERKNAMEN
- Adriamycin®
- Cerubidine®
- Doxil®
- Myocet®
- Rubex®
- Vyxeos®
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Aminkeng F, Ross CJ, Rassekh SR, et al. Recommendations for genetic testing to reduce the incidence of anthracycline-induced cardiotoxicity. Br J Clin Pharmacol. 2016 Sep;82(3):683-95.
Antoniadi K, Thomaidis N, Nihoyannopoulos P, et al. Prognostic Factors for Cardiotoxicity among Children with Cancer: Definition, Causes, and Diagnosis with Omics Technologies. Diagnostics (Basel). 2023 May 26;13(11):1864.
Chang VY, Wang JJ. Pharmacogenetics of Chemotherapy-Induced Cardiotoxicity. Curr Oncol Rep. 2018 Apr 30;20(7):52.
