Fluoropyrimidines zijn een familie van chemotherapiemedicijnen die veel gebruikt worden bij de behandeling van kanker. Tussen de 10-40% van de mensen die met deze medicijnen worden behandeld, ontwikkelen bijwerkingen en dit is in verband gebracht met de aanwezigheid van bepaalde varianten in het DPYD-gen, dat direct betrokken is bij hun metabolisme.
Fluorouracil, Capecitabine (Dosering)
De familie van antineoplastische geneesmiddelen die bekend staan als fluoropyrimidines (onder andere fluorouracil, capecitabine en tegafur) bestaat uit chemotherapeutische middelen die op grote schaal worden gebruikt bij de behandeling van verschillende soorten kanker. Ze behoren tot een familie van antineoplastische geneesmiddelen die antimetabolieten worden genoemd. De ernstigste bijwerkingen die fluoropyrimidines kunnen veroorzaken zijn neurotoxiciteit en beenmergsuppressie.
Fluorouracil, vaak 5FU genoemd, wordt gebruikt om verschillende soorten kanker te behandelen, zoals borstkanker, darmkanker, huidkanker, maagkanker, slokdarmkanker (keelkanker) en alvleesklierkanker. De meest voorkomende bijwerkingen van fluorouracil zijn: infecties, bloedingen, bloedarmoede, misselijkheid, diarree, gebrek aan eetlust, pijn in de mond, smaakveranderingen, vermoeidheid, tintelingen in handen en voeten, haaruitval, veranderingen in het hartritme. Andere minder vaak voorkomende bijwerkingen van fluorouracil zijn: pijn in de ogen, gevoeligheid van de huid die pijn veroorzaakt, risico op bloedstolsels (symptomen zijn pijn, roodheid en zwelling in extremiteiten, kortademigheid en pijn op de borst), neurotoxiciteit, beenmergsuppressie.
Capecitabine wordt gebruikt als chemotherapie om uitgezaaide darm- of rectumkanker en uitgezaaide borstkanker te behandelen. Het is een prodrug van fluoruracil, dat wil zeggen dat het in het lichaam wordt omgezet in fluoruracil. De meest voorkomende bijwerkingen van de behandeling met capecitabine, met een incidentie van meer dan 30%, zijn: bloedarmoede, vermoeidheid, diarree, hand- en voetsyndroom (palmar-plantar erythrodysaesthesia of PPE, wat uitslag, zwelling, roodheid, pijn en/of vervellen van de huid op de handpalmen en voetzolen is. Het is meestal mild en begint 2 weken na het begin van de behandeling. Kan verlaging van de dosis vereisen), misselijkheid en braken, dermatitis, verhoogde leverenzymen, verhoogd bilirubine. Andere minder frequente bijwerkingen (incidentie tussen 10-29%) zijn: slechte eetlust, buikpijn, infecties, bloedingen, obstipatie, koorts, dyspneu, pijn op de borst, slapeloosheid, bloedstolsels, overmatige slaperigheid, verwardheid, convulsies, bewustzijnsverlies, verlies van eetlust, verlies van eetlust, verlies van eetlust, verlies van eetlust, verlies van eetlust, verlies van eetlust, verlies van eetlust.n, convulsies, evenwichtsverlies, nagelveranderingen, donker worden van de huid, neurotoxiciteit, beenmergsuppressie.
HANDELSNAMEN
- Fluorouracil: Efudex®, Adrucil®, Carac®, Fluoroplex®.
- Capecitabine: Xeloda®.
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Amstutz U, Henricks LM, Offer SM, et al. Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) Guideline for Dihydropyrimidine Dehydrogenase Genotype and Fluoropyrimidine Dosing: 2017 Update. Clin Pharmacol Ther. 2018 Feb;103(2):210-216.
Lunenburg CATC, van der Wouden CH, Nijenhuis M, et al.Dutch Pharmacogenetics Working Group (DPWG) guideline for the gene-drug interaction of DPYD and fluoropyrimidines. Eur J Hum Genet. 2020 Apr;28(4):508-517.
Maillard M, Launay M, Royer B, et al. Quantitative impact of pre-analytical process on plasma uracil when testing for dihydropyrimidine dehydrogenase deficiency. Br J Clin Pharmacol. 2023 Feb;89(2):762-772.
Maslarinou A, Manolopoulos VG, Ragia G.Pharmacogenomic-guided dosing of fluoropyrimidines beyond DPYD: time for a polygenic algorithm? Front Pharmacol. 2023 May 15;14:1184523.
