HDL-cholesterol is een high-density lipoproteïne, algemeen bekend als "goede cholesterol" omdat het verantwoordelijk is voor de opslag en uitscheiding van cholesterol, wat in verband is gebracht met een lager risico op een hartaanval of beroerte.
HDL-cholesterolgehalte
HDL-cholesterol (high-density lipoprotein) is een lipoproteïne uit de chylomicronengroep, waarvan de functies onder meer het transport van lipiden zoals fosfolipiden, triglyceriden of cholesterol omvatten. Het verschilt van andere lipoproteïnen zoals LDL door zijn hogere dichtheid, als gevolg van een grotere hoeveelheid eiwit in zijn samenstelling.
De belangrijkste functie van HDL is het transport van cholesterol vanuit perifere weefsels naar de lever, waarbij het een rol speelt in de biodistributie van lipiden. Het staat algemeen bekend als "goed cholesterol" vanwege zijn anti-atherogene en ontstekingsremmende eigenschappen, dankzij de opname en terugvoer naar de lever van cholesterol dat is opgeslagen in de schuimcellen van atherosclerotische plaques. Op deze manier vermindert het de plaqueomvang en de daarmee gepaard gaande ontsteking, waardoor het risico op atherosclerose wordt verlaagd, een voorloper van myocardinfarct, transiënte ischemische aanval en beroerte.
HDL-cholesterol is fundamenteel voor de lipidenbalans van het lichaam, omdat het de eliminatie van overtollig cholesterol mogelijk maakt, de accumulatie ervan in de slagaders voorkomt en bijdraagt aan de preventie van cardiovasculaire ziekten. Het is goed vastgesteld dat verhoogde HDL-niveaus (> 40 mg/dL) geassocieerd zijn met een lager risico op coronaire hartziekten en men gelooft dat ze een rol spelen bij het voorspellen van cardiovasculair risico.
De niveaus van HDL-cholesterol kunnen om verschillende redenen variëren. De genetische factor behoort tot de factoren die de niveaus van dit lipoproteïne beïnvloeden. HDL-niveaus kunnen gedeeltelijk worden bepaald door genetische varianten die het lipidenmetabolisme beïnvloeden, zoals het geval is bij bepaalde polymorfismen in genen gerelateerd aan lipoproteïnelipase of apolipoproteïne A1. Vergeleken met genetisch bepaalde HDL-metabolismestoornissen komen lage HDL-C-niveaus veel vaker voor bij patiënten met metabool syndroom of diabetes mellitus. Lage HDL-C-niveaus worden ook geassocieerd met systemische ontsteking, bijvoorbeeld met roken, chronische ontstekingsziekten of chronische nierziekte. In extreme gevallen kunnen zeer lage HDL-C-niveaus duiden op een onderliggende genetische aandoening of een verhoogd risico op ernstige ziekten zoals sepsis.
Enkele vastgestelde HDL-cholesterolgehalten op basis van hun relatie met het risico op hart- en vaatziekten worden hieronder genoemd:
- Lager dan 40 mg/dL bij mannen = laag HDL (verhoogd risico).
- Lager dan 50 mg/dL bij vrouwen = laag HDL (hoger risico)
- 40 tot 59 mg/dL = hoger is beter
- 60 mg/dL en hoger = hoog HDL (lager risico)
Om de HDL-waarden te verhogen, is het raadzaam om veranderingen in de levensstijl aan te brengen, zoals het verbeteren van het dieet, regelmatig sporten, het vermijden van tabaksgebruik en het verminderen van alcoholconsumptie. In sommige gevallen kunnen medicijnen nodig zijn, maar het moet altijd de arts zijn die de meest geschikte optie aangeeft. Verhoogde HDL-waarden zijn over het algemeen niet slecht en worden zelfs geassocieerd met een betere bescherming tegen hart- en vaatziekten. Aan de andere kant zijn lage HDL-waarden een risicofactor voor het ontwikkelen van atherosclerose en hartziekten, en dit is bijzonder zorgwekkend bij vrouwen, aangezien dit type afwijking vaker kan voorkomen naarmate ze ouder worden.
Wat de normale HDL-waarden betreft, wordt een niveau van 60 mg/dL of hoger als ideaal beschouwd, aangezien dit geassocieerd is met een lager cardiovasculair risico. Het is echter belangrijk om niet alleen op het HDL-niveau te focussen, maar ook de verhouding tussen HDL en LDL te overwegen, aangezien een adequate balans van beide lipoproteïnen cruciaal is voor de cardiovasculaire gezondheid.
Als u zich afvraagt waarom HDL-cholesterol daalt, zijn gebrek aan fysieke activiteit, obesitas, een dieet rijk aan verzadigde en transvetten, en tabaksgebruik factoren die de HDL-waarden kunnen verlagen. Bovendien kunnen medische aandoeningen zoals type 2 diabetes of het metabool syndroom ook bijdragen aan lage HDL-waarden.
Aantal waargenomen varianten
13,5 miljoen varianten
Aantal geanalyseerde loci
143 loci
Geanalyseerde genen
Bibliografie
Willer C.J., Schmidt E.M., et al. Discovery and refinement of loci associated with lipid levels. Nature Genetics, 06 Oct 2013, 45(11):1274-1283
Bailey A. et Mohiuddin S.S. (2021) Biochemistry, High Density Lipoprotein. StatPearls.
März W., Kleber M.E., et al. HDL-cholesterol: herwaardering van de klinische relevantieClin Res Cardiol. 2017; 106(9): 663-675.
