Antidepressiva (Werking)

Antidepressiva zijn een familie van psychotrope geneesmiddelen die worden gebruikt bij de behandeling van depressie en andere psychische stoornissen. Hun werkzaamheid hangt af van hun passage door de bloed-hersenbarrière, dus de aanwezigheid van bepaalde polymorfismen in betrokken genen kan van invloed zijn op dit transport.

Depressie is een veel voorkomende en invaliderende mentale stoornis. Epidemiologische studies schatten dat ongeveer 7% van de volwassen bevolking in Europa en de Verenigde Staten een depressieve stoornis (MDD) per jaar heeft. Volgens prognoses van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zal unipolaire depressie tegen 2030 de belangrijkste oorzaak zijn van ziektelast in landen met een hoog inkomen en de tweede plaats innemen op de wereldranglijst.

Naast de depressieve stoornis die moet worden behandeld, is non-respons op het eerste voorgeschreven antidepressivum een veelvoorkomend klinisch probleem. Hoewel resistentie tegen antidepressiva een complex fenomeen is waarbij vele factoren een rol spelen (b.v. comorbide angststoornissen, persoonlijkheidskenmerken), wordt verondersteld dat individuele verschillen in respons op behandeling gedeeltelijk het gevolg zijn van varianten in genen die farmacokinetische (absorptie, distributie, metabolisme, uitscheiding van drugs) en farmacodynamische processen controleren. Sinds het begin van de farmacogenetica in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw zijn er talrijke genen gerapporteerd die verband houden met de respons op antidepressiva. Een belangrijk farmacokinetisch kandidaat-gen voor antidepressiva is ABCB1 (multidrug resistentie gen) dat codeert voor de drug transporter P-glycoproteïne (P-gp). Door zijn functie als transporteur in de bloed-hersenbarrière (BBB) is het ook een interessante kandidaat voor de reactie op geneesmiddelen voor het CZS, zoals antidepressiva.

P-gp zou de opname van verschillende antidepressiva in de hersenen kunnen beïnvloeden. ABCB1-genotypering bij de behandeling van depressie is veelbelovend om artsen te helpen in een vroeg stadium van de behandeling de juiste beslissing te nemen over het type, de dosering of de augmentatie van antidepressiva met een P-gp-remmer.

P-glycoproteïne (P-gp), het genproduct van ABCB1, is een drugstransporter in de bloed-hersenbarrière en zou een beperkende factor kunnen zijn voor de opname van antidepressiva in de hersenen, het doelgebied van de antidepressieve werking. Wetenschappelijke en klinische studies hebben aangetoond dat de hersenconcentraties van veel antidepressiva afhankelijk zijn van P-gp. Bij mensen berust ABCB1 genotypering bij de behandeling van depressie op de veronderstelling dat genetische variaties in ABCB1 individuele verschillen in antidepressiva respons verklaren via hun effecten op P-gp expressie bij de bloed-hersenbarrière. Van hoge P-gp expressie wordt verondersteld dat het leidt tot lagere en vaak ontoereikende hersenconcentraties van P-gp substraat antidepressiva. ABCB1 polymorfismen kunnen de klinische werkzaamheid en/of verdraagbaarheid van antidepressiva bij mensen voorspellen en de klinische toepassing van de ABCB1 genotyperingstatus bij de behandeling van depressie is een doorbraak in de psychiatrische farmacogenetica.

Er zijn talrijke klinische studies die aantonen dat het genotype van het ABCB1-gen van invloed is op de concentratie van antidepressiva in de hersenen en op de respons van middelen die substraten zijn van het P-gp eiwit, zoals:

  • Escitalopram
  • Citalopram
  • Sertraline
  • Paroxetine
  • Venlafaxine
  • Fluoxetine
  • Amitriptiline
  • Nortriptiline
  • Desipramine
  • Imipramine
  • En andere ABCB1-sustraten

Geanalyseerde genen

ABCB1

Bibliografie

Brückl TM, Uhr M. ABCB1 genotyping in the treatment of depression. Pharmacogenomics, 2016; 17(18):2039–69.

Ray A, Tennakoon L, Keller J, Sarginson JE, Ryan HS, Murphy GM, et al. ABCB1 (MDR1) predicts remission on P-gp substrates in chronic depression. Pharmacogenomics J, 2015; 15(4):332–9.

Uhr M, Tontsch A, Namendorf C, et al. Polymorphisms in the drug transporter gene ABCB1 predict antidepressant treatment response in depression. Neuron, 2008; 57(2):203-9.

Kato M, Fukuda T, Serretti A, Wakeno M, Okugawa G, Ikenaga Y, et al. ABCB1 (MDR1) gene polymorphisms are associated with the clinical response to paroxetine in patients with major depressive disorder. Prog Neuro-Psychopharmacology Biol Psychiatry, 2008; 32(2):398–404.

Alessandrini M, Chaudhry M, Dodgen TM, Pepper MS. Pharmacogenomics and Global Precision Medicine in the Context of Adverse Drug Reactions: Top 10 Opportunities and Challenges for the Next Decade. OMICS, 2016; 20(10):593–603.

Heb je nog steeds geen DNA test gehad?

Doe je genetische test en kom alles over jezelf te weten.

starter
Starter DNA-testen

Voorouders, eigenschappen en welzijn

Kopen
starter
Advanced DNA-testen

Gezondheid, Voorouders, Eigenschappen en Welzijn

Kopen
De DNA test die u zocht
Kopen